@3 cha.Ma. thero 4 cha.Ma. nibbattessāmīti Vuttādhippāyameva. Athakho bhagavāti ayaṃpi pāṭiyekko anusandhi. Sātissa kira etadahosi "bhagavā mayhaṃ maggaphalānaṃ upanissayo natthīti vadati, kiṃ sakkā upanissaye asati upanissayo paṭikātuṃ, na hi tathāgatā saupanissayasseva dhammaṃ desenti, yassa kassaci desentiyeva, ahaṃ buddhassa santikā sugatovādaṃ labhitvā saggasampattiyā kusalaṃ karissāmī"ti. Athassa bhagavā "nāhaṃ moghapurisa tuyhaṃ ovādaṃ vā anusāsaniṃ vā demī"ti sugatovādaṃ paṭipassambhento imaṃ desanaṃ ārabhi, tassattho heṭṭhā vuttanayeneva veditabbo. Idāni parisāya laddhiṃ sādhento "idhāhaṃ bhikkhū paṭipucchissāmī"tiādimāha. Taṃ sabbaṃpi heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ.

[400] Idāni viññāṇassa sappaccayabhāvaṃ dassetuṃ yaṃ yadeva bhikkhavetiādimāha. Tattha manañca paṭicca dhamme cāti sahāvajjanena bhavaṅgamanañca tebhūmikadhamme ca paṭicca. Kaṭṭhañca paṭiccātiādi opammanidassanatthaṃ vuttaṃ. Tena kiṃ dīpeti? dvārasaṅkantiyā abhāvaṃ. Yathā hi kaṭṭhaṃ paṭicca jalamāno aggi upādānapaccaye satiyeva jalati, tasmiṃ asati paccayavekallena tattheva vūpasammati, na sakalikādīni saṅkamitvā sakalikaggītiādisaṅkhayaṃ gacchati, evameva cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppannaṃ viññāṇaṃ tasmiṃ dvāre cakkhurūpaālokamanasikārasaṅkhāte paccayamhi satiyeva uppajjati, tasmiṃ asati paccayavekallena tattheva nirujjhati, na sotādīni saṅkamitvā sotaviññāṇantiādisaṅkhyaṃ gacchati. Eseva nayo sabbavāresu. Iti bhagavā nāhaṃ viññāṇappavatte dvārasaṅkantimattaṃpi vadāmi, ayaṃ pana sāti moghapuriso bhavasaṅkantiṃ vadatīti sātiṃ niggahesi.

[401] Evaṃ viññāṇassa sappaccayabhāvaṃ dassetvā idāni pana pañcannaṃpi khandhānaṃ sappaccayabhāvaṃ dassento bhūtamidantiādimāha. Tattha bhūtamidanti idaṃ khandhapañcakaṃ jātaṃ bhūtaṃ nibbattaṃ, tumhepi taṃ bhūtamidanti bhikkhave passathāti. Tadāhārasambhavanti taṃ panetaṃ khandhapañcakaṃ āhārasambhavaṃ paccayasambhavaṃ, sati paccaye uppajjati evaṃ passathāti pucchati. Tadāhāranirodhāti tassa paccayassa nirodhā. Bhūtamidaṃ nossūti bhūtaṃ nu kho idaṃ, na nu kho bhūtanti. Tadāhārasambhavaṃ nossūti

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๙๓๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. มหาตัณหาสังขยสูตร”