Aniccāti evamādibhedaṃ sammā yathābhūtaṃ aññāya jānitvā tīrayitvā tulayitvā vibhāvetvā vibhūtaṃ katvāti.

Vimuttoti dve vimuttiyo cittassa ca vimutti nibbānañca. Arahā sabbakilesehi vimuttacittattā cittavimuttiyāpi vimutto. Nibbānaṃ adhimuttattā nibbānepi vimutto. Tena vuccati "sammadaññā vimutto"ti. Pariññātantassāti arahato taṃ maññanāvatthu tīhi pariññāhi pariññātaṃ. Tasmā so taṃ vatthuṃ na maññati, taṃ vā maññanaṃ na maññatīti vuttaṃ hoti. Sesaṃ vuttanayameva.

Nibbānavāre pana khayā rāgassātiādayo tayo vārā vuttā. Te paṭhavīvārādīsupi vitthāretabbā. Ayañhi pariññātavāro nibbānavārepi vitthāretabbo. Vitthārentena ca pariññātantassāti sabbapadehi yojetvā puna khayā rāgassa vītarāgattāti yojetabbo. Esa nayo itaresu. Desanā pana ekattha vuttaṃ sabbattha vuttameva hotīti saṅkhittā.

[9] Khayā rāgassa vītarāgattāti ettha ca yasmā bāhirako kāmesu vītarāgo, na khayā rāgassa vītarāgo. Arahā pana khayāeva, tasmā vuttaṃ "khayā rāgassa vītarāgattā"ti. Esa nayo dosamohesupi. Yathā ca "pariññātaṃ tassāti vadāmī"ti vuttepi pariññātattā so taṃ vatthuṃ taṃ vā maññanaṃ na maññatīti attho hoti, evamidhāpi vītarāgattā so taṃ vatthuṃ taṃ vā maññanaṃ na maññatīti daṭṭhabbo.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”