Ye dhammā samaṇakaraṇā ca brāhmaṇakaraṇā cāti ye dhammā samādāya paripūritā samitapāpasamaṇaṃ ca bāhitapāpabrāhmaṇaṃ ca karontīti attho. "tīṇimāni bhikkhave samaṇassa samaṇiyāni samaṇakaraṇīyāni. Katamāni tīṇi, adhisīlasikkhāsamādānaṃ, adhicittasikkhāsamādānaṃ, adhipaññāsikkhāsamādānan"ti ettha pana samaṇena kattabbadhammā vuttā, tepi ca samaṇakaraṇā hontiyeva. Idha pana hirottappādivasena desanā vitthāritā. Evaṃ no ayaṃ amhākanti ettha noti nipātamattaṃ, evaṃ ayaṃ amhākanti attho. Mahapphalā mahānisaṃsāti ubhayaṃpi atthato ekameva avañjhāti amoghā. Saphalāti ayaṃ tassevattho. Yassā hi phalaṃ natthi, sā vañjhā nāma hoti. Saudrayāti savaḍḍhi, idaṃ saphalatāya vevacanaṃ. Evañhi vo bhikkhave sikkhitabbanti bhikkhave evaṃ tumhehi sikkhitabbaṃ, iti bhagavā iminā ettakena ṭhānena hirottappādīnaṃ dhammānaṃ vaṇṇaṃ kathesi. Kasmā? vacanapathapacchindanatthaṃ. Sace hi
@ca pāniyaṃ ca 3 aṅ. tika. 20/82/222 samaṇasutta Koci acirapabbajito bālabhikkhu evaṃ vadeyya "bhagavā hirottappādidhamme samādāya vattathāti vadati, ko nu kho tesaṃ samādāya vattane ānisaṃso"ti, tassa vacanapathapacchindanatthaṃ. Ayañca ānisaṃso, ime hi dhammā samādāya paripūritā samitapāpasamaṇaṃ nāma bāhitapāpabrāhmaṇaṃ nāma karonti, catuppaccayalābhaṃ uppādenti, paccayadāyakānaṃ mahapphalataṃ sampādenti, pabbajjaṃ avañjhaṃ saphalaṃ saudrayaṃ karontīti vaṇṇaṃ abhāsi, ayamettha saṅkhePo. Vitthārato pana vaṇṇanākathā satipaṭṭhāne vuttanayeneva veditabbā.
[416] Hirottappenāti "yaṃ hiriyati hiriyitabbena, ottappati ottappitabbenā"ti evaṃ vitthāritāya hiriyā ceva ottappena ca. Apicettha ajjhattasamuṭṭhānā hirī, bahiddhāsamuṭṭhānaṃ ottappaṃ. Attādhipateyyā hirī, lokādhipateyyaṃ ottappaṃ. Lajjisabhāvasaṇṭhitā hirī, bhayasabhāvasaṇṭhitaṃ ottappaṃ, vitthārakathā panettha sabbākārena visuddhimagge vuttā. Apica ime dve dhammā lokaṃ pālanato lokapālanakadhammā nāmāti kathitā. Yathāha "dveme bhikkhave sukkā dhammā lokaṃ pālenti. Katame dve? hiri ca ottappaṃ ca. Ime kho bhikkhave dve sukkā dhammā lokaṃ pālenti. Ime ce bhikkhave dve sukkā dhammā lokaṃ na pāleyyuṃ, nayidha paññāyetha' mātā'ti vā' mātucchā'ti vā `mātulānī'ti vā `ācariyabhariyā'ti vā `garūnaṃ dārā'ti vā, sambhedaṃ loko agamissa, yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā"ti. Imeyeva jātake "devadhammā"ti kathitā. Yathāha:-