@3 saṃ. khandha. 17/10/57 mahālisutta 4 Sī.,i. imināpi Vedanā vedeti, purimaṃ dukkhaṃ vedanaṃ ārammaṇaṃ katvā aparā dukkhā vedanā vedeti, purimaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ ārammaṇaṃ katvā aparā adukkhamasukhā vedanā vedetīti evaṃ cettha attho daṭṭhabbo. Vedanāyeva hi vedeti, na añño koci veditā nāma atthīti vuttametaṃ.

Saññā saññāti idha kiṃ pucchati? saññāya lakkhaṇaṃ. Kiṃ sabbatthakasaññāyāti? Saññāya lakkhaṇantipi sabbatthakasaññāya lakkhaṇantipi ekamevetaṃ, evaṃ santepi tebhūmikasammasanavicārasaññāva adhippetāti sallakkhetabbā. Nīlakampi sañjānātīti nīlapupphe vā vatthe vā parikmamaṃ katvā upacāraṃ vā appanaṃ vā pāpento pajānāti. Imasmiṃ hi atthe parikammasaññāpi upacārasaññāpi appanāsaññāpi vaṭṭati, nīle nīlanti uppajjanasaññāpi vaṭṭatiyeva. Pītakādīsupi eseva nayo.

Yā cāvuso vedanāti ettha vedanā saññā viññāṇanti imāni tīṇi gahetvā paññā kasmā na gahitāti? asabbasaṅgāhikattā. Paññāya hi gahitāya paññāsampayuttavedanādayo labbhanti, no vippayuttā. Taṃ pana agahetvā imesu gahitesu paññāsampayuttā ca vippayuttā ca antamaso dve pañcaviññāṇa- dhammāpi labbhanti. Yathā hi tayo purisā suttaṃ suttanti vadeyyuṃ, catuttho ratanāvutasuttanti. Tesu purimā tayo takkagataṃpi paritakkādigataṃpi yaṅkiñci bahusuttaṃ labhanti antamaso makkaṭasuttaṃpi. Ratanāvutasuttaṃpi pariyesanto mandaṃ labhati, evaṃ sampadamidaṃ veditabbaṃ. Heṭṭhato vā paññā viññāṇena saddhiṃ sampayogaṃ labhitvā visaṭṭhāti visaṭṭhattā ca idha na gahitāti vadanti. Yañcāvuso vedetīti yaṃ ārammaṇaṃ vedanā vedeti, saññāpi tadeva sañjānāti. Yaṃ sañjānātīti yaṃ ārammaṇaṃ saññā sañjānāti, viññāṇaṃpi tadeva vijānātīti attho.

Idāni sañjānāti vijānāti pajānātīti ettha visesāviseso veditabbo. Tattha upasaggamattameva viseso, jānātīti padaṃ pana aviseso. Tassāpi jānanatthe

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๙๘๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาเวทัลลสูตร”