คำว่า สนฺนงฺกุมาเรน๓- คือ เด็กโบราณที่ปรากฏชื่อว่ากุมารมาตั้งแต่กาลไกลโน้น. เล่ากันว่า ในถิ่นมนุษย์ สันนังกุมารนั้นทำฌานให้บังเกิดครั้งยังเป็นเด็กไว้จุก ๕ จุก ฌานก็ไม่เสื่อมไปบังเกิดในพรหมโลก อัตภาพของเขาน่ารักน่าพอใจ เพราะฉะนั้น เขาจึงเที่ยวไปด้วยอัตภาพเช่นนั้น ด้วยเหตุนั้น คนทั้งหลายจึงให้สมญานามเขาว่า สันนังกุมาร. ____________________________ ๓- บาลีเป็นสนังกุมาร.

คำว่า ชเนตสฺมึ คือ ในหมู่ชน. อธิบายว่า ในหมู่ประชาชน.

คำว่า เย โคตฺตปฏิสาริโน ความว่า ชนเหล่าใดยึดถือโคตร ในชนหมู่นั้นว่าเราเป็นโคตมะ เราเป็นกัสสปะ ในหมู่คนที่ยึดถือเรื่องโคตรนั้น กษัตริย์ก็เป็นผู้ประเสริฐสุดในโลก.

คำว่า อนุมตา ภควตา ความว่า คาถานี้ เราเทียบเคียงแสดงพร้อมด้วยปัญหาพยากรณ์ของเรา.

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๘๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. เสขปฏิปทาสูตร”