โพธิสตฺโต "สาธุ อาจริย ตุเมฺหหิ วุตฺตฏฺฐาเน วสิสฺสามี"ติ เหฏฺฐาคงฺคาย วสนฺโต "คงฺคาย อุทกํ ปฏิโสตํ สนฺทตู"ติ อธิฏฺฐาสิ. ชาติมนฺตตาปโส ปาโตว คงฺคํ โอรุยฺห อุทกํ อาจมติ, ชฏา โธวติ. โพธิสตฺโต ทนฺตกฏฺฐํ ขาทนฺโต ปิณฺฑปิณฺฑํ เขฬํ อุทเก ปาเตติ. ทนฺตกฏฺฐอุจฺฉิฏฺฐกํปิ ตตฺเถว ปวาเหติ. ยถาเปตํ ๑- อญฺญตฺถ อลคฺคิตฺวา ตาปสสฺเสว ชฏาสุ ลคฺคติ, ตถา อธิฏฺฐาสิ. เขฬํปิ ทนฺตกฏฺฐํปิ ตาปสสฺส ชฏาสุเยว ปติฏฺฐาติ.

ตาปโส จณฺฑาลสฺสิทํ กมฺมํ ภวิสฺสตีติ วิปฺปฏิสารี หุตฺวา คนฺตฺวา ปุจฺฉิ "โภ จณฺฑาล อิทํ คงฺคาย อุทกํ ตยา ปฏิโสตคามิกตนฺ"ติ. อาม อาจริยาติ. เตนหิ ตฺวํ มา เหฏฺฐาคงฺคาย วส. อุปริคงฺคาย วสาติ. สาธุ อาจริย, ตุเมฺหหิ วุตฺตฏฺฐาเน วสิสฺสามีติ ตตฺถ วสนฺโต อิทฺธึ ปฏิปสฺสมฺเภสิ, อุทกํ ยถาคติกเมว ชาตํ. ปุน ตาปโส ตเทว พฺยสนํ ปาปุณิ. โส ปุน คนฺตฺวา โพธิสตฺตํ ปุจฺฉิ "โภ จณฺฑาล ตฺวํ อิทํ คงฺคาย อุทกํ กาเลน ปฏิโสตคามึ กาเลน อนุโสตคามึ กโรสี"ติ. อาม อาจริยาติ. จณฺฑาล ตฺวํ สุขวิหารีนํ ปพฺพชิตานํ สุเขน วสิตุํ น เทสิ, สตฺตเม เต ทิวเส สตฺตธา มุทฺธา ผลตูติ. สาธุ อาจริย, อหํ ปน สุริยสฺส อุคฺคนฺตุํ น ทสฺสามีติ.

อถ มหาสตฺโต จินฺเตสิ "เอตสฺส อภิสาโป เอตสฺเสว อุปริ ปติสฺสติ, รกฺขามิ นนฺ"ติ. สตฺตานุทยตาย ปุนทิวเส อิทฺธิยา สุริยสฺส อุคฺคนฺตุํ น อทาสิ. อิทฺธิมโต อิทฺธิวิสโย นาม อจินฺเตยฺโย, ตโต ปฏฺฐาย อรุณุคฺคมนํ. ๒-