อิติ ชาติมนฺตตาปเส ทมิเต มหาชโน โพธิสตฺตสฺส ถามํ อญฺญาสิ, มหาโกลาหลํ ชาตํ. ราชา อตฺตโน นครํ คมนตฺถาย โพธิสตฺตํ ยาจิ. มหาสตฺโต ปฏิญฺญํ ทตฺวา ตานิ จ อสีติพฺราหฺมณสหสฺสานิ ทมิสฺสามิ, ปฏิญฺญญฺจ โมจิสฺสามีติ เมชฺฌราชสฺส นครํ อคมาสิ. พฺราหฺมณา โพธิสตฺตํ ทิสฺวาว "โภ อยํ โส มหาโจโร อาคโต, อิทาเนว สพฺเพ เอเต มยํ อุจฺฉิฏฺฐกํ ขาทิตฺวา อพฺราหฺมณา ชาตาติ อเมฺห ปากเฏ กริสฺสติ, เอวํ โน อิธาปิ อาวาโส น ภวิสฺสติ. ปฏิกจฺเจว นํ มาเรสฺสามา"ติ ราชานํ ปน อุปสงฺกมิตฺวา อาหํสุ:- "มหาราช ตุเมฺห อิมํ ๒- จณฺฑาลปพฺพชิตํ มา สาธุรูโปติ มญฺญิตฺถ, เอส ครุกมนฺตํ ชานาติ, ปฐวึ คเหตฺวา อากาสํ กโรติ, อากาสํ ปฐวึ, ทูรํ คเหตฺวา สนฺติกํ กโรติ, สนฺติกํ ทูรํ, คงฺคํ นิวตฺเตตฺวา อุทฺธํคามินึ กโรติ, อิจฺฉนฺโต ปฐวึ อุกฺขิปิตฺวา ปาเตตุํ สกฺโกติ. ปรสฺส วา จิตฺตํ นาม สพฺพกาลํ น สกฺกา คเหตุํ, อยํ อิธ ปติฏฺฐํ ลภนฺโต ตุมฺหากํ รชฺชํปิ นาเสยฺย, ชีวิตนฺตรายํปิ วํสูปจฺเฉทํปิ กเรยฺย, อมฺหากํ วจนํ กโรถ มหาราช, อชฺเชว อิมํ มาเรตุํ วฏฺฏตี"ติ.

ราชาโน นาม ปรปตฺติยา โหนฺติ, อิติ โส พหุนฺนํ กถาวเสน นิฏฺฐงฺคโต. โพธิสตฺโต ปน นคเร ปิณฺฑาย จริตฺวา อุทกผาสุกฏฺฐาเน มิสฺสโกทนํ ภุญฺชิตฺวา ราชุยฺยานํ คนฺตฺวา นิรปราธตาย นิราสงฺโก มงฺคลสิลาปฏฺเฏ นิสีทิ.

อุปหจฺจ มนํ เมชฺโฌ ๓- มาตงฺคสฺมึ ยสสฺสิเน

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๑๐๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. อุปาลิวาทสูตร”