[๑๐๓] นตฺถิ สพฺพโส อารุปฺปาติ อรูปพฺรหฺมโลกา ๓- นาม สพฺพากาเรน นตฺถิ. มโนมยาติ ฌานจิตฺตมยา. สญฺญามยาติ อรูปชฺฌานสญฺญาย สญฺญามยา. รูปานํเยว นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหตีติ อยํ ลาภี วา โหติ ตกฺกี วา. ลาภี นาม รูปาวจรชฺฌานลาภี. ตสฺส รูปาวจเร กงฺขา นตฺถิ, อรูปาวจรโลเก อตฺถิ. โส "อหํ อารุปฺปา อตฺถีติ วทนฺตานํปิ นตฺถีติ วทนฺตานํปิ สุณามิ. อตฺถิ นตฺถีติ ปน น ชานามิ. จตุตฺถชฺฌานํ ปทฏฺฐานํ กตฺวา อรูปาวจรชฺฌานํ นิพฺพตฺเตสฺสามิ. สเจ อารุปฺปา อตฺถิ, ตตฺถ นิพฺพตฺเตสฺสามิ, สเจ นตฺถิ, รูปาวจรพฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติสฺสามิ. เอวํ เม อปณฺณโก ธมฺโม อปณฺณโกว อวิรุทฺโธว ๔- ภวิสฺสตี"ติ ตถา ปฏิปชฺชติ. ตกฺกี ปน อปฺปฏิลทฺธชฺฌาโน, ตสฺสาปิ รูปชฺฌาเน กงฺขา นตฺถิ, อรูปโลเก ปน อตฺถิ. โส "อหํ อารุปฺปา อตฺถีติ วทนฺตานํปิ นตฺถีติ วทนฺตานํปิ สุณามิ, อตฺถิ นตฺถีติ ปน น ชานามิ, กสิณปริกมฺมํ กตฺวา จตุตฺถชฺฌานํ นิพฺพตฺเตตฺวา ตํ ปทฏฺฐานํ กตฺวา อรูปาวจรชฺฌานานิ ๕- นิพฺพตฺเตสฺสามิ, สเจ อารุปฺปา อตฺถิ, ตตฺถ

@๔ ฉ.ม. อวิรทฺโธว ๕ ฉ.ม. อรูปาวจรชฺฌานํ นิพฺพตฺติสฺสามิ, สเจ นตฺถิ, รูปาวจรพฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติสฺสามิ, เอวเมว ๑- อปณฺณโก ธมฺโม อปณฺณโกว อวิรุทฺโธว ภวิสฺสตี"ติ ตถา ปฏิปชฺชติ.

[๑๐๔] ภวนิโรโธติ นิพฺพานํ. สาราคาย ๒- สนฺติเกติ ราควเสน วฏฺเฏ รชฺชนสฺส สนฺติเก. สํโยคายาติ ตณฺหาวเสน สํโยชนตฺถาย. อภินนฺทนายาติ ตณฺหาทิฏฺฐิวเสน อภินนฺทนาย. ปฏิปนฺโน โหตีติ อยํปิ ลาภี วา โหติ ตกฺกี วา ลาภี นาม อฏฺฐสมาปตฺติลาภี. ตสฺส อารุปฺเป กงฺขา นตฺถิ, นิพฺพาเน อตฺถิ. โส "อหํ นิโรโธ อตฺถีติปิ นตฺถีติปิ สุณามิ, สยํ น ชานามิ, สมาปตฺติปาทกํ กตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒสฺสามิ, สเจ นิโรโธ ภวิสฺสติ, อรหตฺตํ ปตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสามิ, โน เจ ภวิสฺสติ, อารุปฺเป นิพฺพตฺติสฺสามี"ติ เอวํ ปฏิปชฺชติ. ตกฺกี ปน เอกสมาปตฺติยาปิ น ลาภี, อารุปฺเป ปนสฺส กงฺขา นตฺถิ, ภวนิโรเธ อตฺถิ. โส "อหํ นิโรโธ อตฺถีติปิ นตฺถีติปิ สุณามิ, สยํ น ชานามิ, กสิณปริกมฺมํ กตฺวา อฏฺฐสมาปตฺติโย นิพฺพตฺเตตฺวา สมาปตฺติปทฏฺฐานํ วิปสฺสนํ วฑฺเฒสฺสามิ, สเจ นิโรโธ ภวิสฺสติ, อรหตฺตํ ปตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสามิ, โน เจ ภวิสฺสติ, อารุปฺเป นิพฺพตฺติสฺสามี"ติ เอวํ ปฏิปชฺชติ. เอตฺถาห "อตฺถิ ทินฺนนฺติอาทีนิ ตาว อปณฺณกานิ ภวนฺตุ, นตฺถิ ทินฺนนฺติอาทีนิ ปน กถํ อปณฺณกานี"ติ. คหณวเสน. ตานิ หิ อปณฺณกํ อปณฺณกนฺติ เอวํ คหิตตฺตา อปณฺณกานิ นาม ชาตานิ.