@ขุ. ปฏิ. ๓๑/๓๘๖/๒๕๘ มหาวคฺค (สฺยา) ๓ ฉ.ม. ปเสนทิมหาราชอนาถปิณฺฑิกาทีนํ

@๔ ฉ.ม. อภิมตฺเถนฺโต อุปชฺฌาเยน อานาปานสฺสตึ ภาเวหีติ วุตฺโต, ตสฺส วจนํ กริสฺสามิ, อาจริยูปชฺฌายานญฺหิ วจนํ อกโรนฺโต ทุพฺพโจ นาม โหติ. `ทุพฺพโจ ราหุโล, อุปชฺฌายสฺสปิ วจนํ น กโรตี'ติ จ ครหุปฺปตฺติโต กกฺขฬตรา ปีฬา นาม นตฺถี"ติ. ภาวนาวิธานํ ปุจฺฉิตุกาโม ภควโต สนฺติกํ อคมาสิ. ตํ ทสฺเสตุํ อถโข อายสฺมา ราหุโลติอาทิ วุตฺตํ.

[๑๑๔] ตตฺถ ปฏิสลฺลานาติ เอกีภาวโต. ยงฺกิญฺจิ ราหุโลติ กสฺมา ภควา อานาปานสฺสตึ ปุฏฺโฐ รูปกมฺมฏฺฐานํ กเถตีติ. รูเป ฉนฺทราคปฺปหานตฺถํ. เอวํ กิรสฺส อโหสิ "ราหุลสฺส อตฺตภาวํ นิสฺสาย ฉนฺทราโค อุปฺปนฺโน, เหฏฺฐาปสฺส ๑- สงฺเขเปน รูปกมฺมฏฺฐานํ กถิตํ. อิทานิสฺสปิ จตฺตาฬีสาย ๒- อากาเรหิ อตฺตภาวํ วิภเชตฺวา ๓- วิสงฺขริตฺวา ตนฺนิสฺสิตํ ฉนฺทราคํ อนุปฺปตฺติธมฺมตํ อาปาเทสฺสามี"ติ. อถ อากาสธาตุํ กสฺมา วิตฺถาเรสีติ. อุปาทารูปทสฺสนตฺถํ. เหฏฺฐา หิ จตฺตาริ มหาภูตาเนว กถิตานิ, น อุปาทารูปํ. ตสฺมา อิมินา มุเขน ตํ ทสฺเสตุํ อากาสธาตุํ วิตฺถาเรสิ. อปิจ อชฺฌตฺติเกน อากาเสน ปริจฺฉินฺนรูปํปิ ปากฏํ โหติ.