@๘ ม. โกฏุมฺพนทีตีรํ, ฉ. กลมฺพนทีตีรํ ๙ ฉ.ม. เอวมสฺส เอตทตฺถํ อิทํ การณํ ๑- กริยติ. ราชวํเสติ อสฺสราชวํเส. วํโส เหโส ๒- อสฺสราชานํ, ตถารูเปน ปหาเรน ฉินฺนภินฺนสรีราปิ อสฺสาโรหํ ปรเสนาย อปาเตตฺวา พหิ นีหรนฺติเยว. เอตทตฺถํ การณํ กาเรตีติ อตฺโถ.

อุตฺตเม ชเวติ ชวสมฺปตฺติยํ, ยถา อุตฺตมชโว โหติ, เอวํ การณํ กาเรตีติ อตฺโถ. อุตฺตเม หเยติ อุตฺตมหยภาเว, ยถา อุตฺตมหโย โหติ, เอวํ การณํ กาเรตีติ อตฺโถ. ตตฺถ ปกติยา อุตฺตมหโยว อุตฺตมหยการณํ อรหติ, น อญฺโญ. อุตฺตมหยการณาย เอวํ หโย ๓- อุตฺตมชวํ ปฏิปชฺชติ, น อญฺโญติ.

ตตฺริทํ วตฺถุ:- เอโก กิร ราชา เอกํ สินฺธวโปตกํ ลภิตฺวา สินฺธวภาวํ อชานิตฺวาว อิมํ สิกฺขาเปหีติ อาจริยสฺส อทาสิ. อาจริโยปิ ตสฺส สินฺธวภาวํ อชานนฺโต ตํ มาสขาทกโฆฏกานํ การเณสุ อุปเนติ. โส อตฺตโน อนนุจฺฉวิกตฺตา การณํ น ปฏิปชฺชติ. โส ตํ ทเมตุํ อสกฺโกนฺโต "กูฏสฺโส อยํ มหาราชา"ติ วิสฺสชฺชาเปสิ.

อเถกทิวสํ เอโก อสฺสาจริยปุพฺพโก ทหโร อุปชฺฌายภณฺฑกํ คเหตฺวา คจฺฉนฺโต ตํ ปริขาปิฏฺเฐ จรนฺตํ ทิสฺวา "อนคฺโฆ ภนฺเต สินฺธวโปตโก"ติ อุปชฺฌายสฺส กเถสิ. สเจ ราชา ชาเนยฺย, มงฺคลสฺสํ นํ กเรยฺยาติ. เถโร อาห "มิจฺฉาทิฏฺฐิโก ตาต ราชา อปฺเปว นาม พุทธสาสเน ปสีเทยฺย รญฺโญ กเถหี"ติ. โส คนฺตฺวา "มหาราช อนคฺโฆ สินฺธวโปตโก อตฺถี"ติ กเถสิ. ตยา ทิฏฺโฐ ตาตาติ. อาม มหาราชาติ. กึ ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ. ตุมฺหากํ ภุญฺชนกสุวณฺณถาเล ตุมฺหากํ ภุญฺชนกภตฺตํ ตุมฺหากํ ปิวนกรโส ตุมฺหากํ คนฺธา ตุมฺหากํ มาลาติ. ราชา สพฺพํ ทาเปสิ. ทหโร คาหาเปตฺวา อคมาสิ.

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๑๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ภัททาลิสูตร”