ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตนฺติ ยโต ยโต อนุวิโลเกติ, ตโต ตโต ตุณฺหีภูตํเยวาติ ๑- อตฺโถ. ตตฺถ หิ เอกภิกฺขุสฺสาปิ หตฺถกุกฺกุจฺจํ วา ปาทกุกฺกุจฺจํ วา นตฺถิ, สพฺเพว ๒- ภควโต เจว คารเวน อตฺตโน จ สิกฺขิตสิกฺขตาย อญฺญมญฺญํ วิคตสลฺลาปา อนฺตมโส อุกฺกาสิตสทฺทํปิ อกโรนฺตา สุนิขาตอินฺทขีลา วิย นิวาตฏฺฐาเน สนฺนิสินฺนมหาสมุทฺทอุทกํ วิย กาเยนปิ นิจฺจลา มนสาปิ อวิกฺขิตฺตา รตฺตวลาหกา วิย สิเนรุกูฏํ ภควนฺตํ ปริวาเรตฺวา นิสีทึสุ. ปริพฺพาชกสฺส เอวํ สนฺนิสินฺนํ ปริสํ ทิสฺวา มหนฺตํ ปีติโสมนสฺสํ อุปฺปชฺชิ, อุปฺปนฺนํ จ ๓- ปน อนฺโตหทยสฺมึเยว สนฺนิทหิตุํ ๔- อสกฺโกนฺโต ปิยสมุทาจารํ ๕- สมุฏฺฐาเปสิ. ตสฺมา อจฺฉริยํ โภ โคตมาติอาทิมาห. ๖-

ตสฺส อนฺธสฺส ปพฺพตาโรหนํ วิย นิจฺจํ น โหตีติ อจฺฉริยํ. อยํ ตาว ตนฺตินโย. ๗- อยํ ปน อฏฺฐกถานโย, ๘- อจฺฉรานํ โยคนฺติ ๘- อจฺฉริยํ, อจฺฉรํ ปหริตุํ ยุตฺตนฺติ อตฺโถ. อภูตปุพฺพภูตนฺติ อพฺภูตํ. อุภยมฺเปตํ วิมฺหยาวหสฺเสตํ อธิวจนํ. ตํ ปเนตํ ครหอจฺฉริยํ ปสํสาอจฺฉริยนฺติ ทุวิธํ โหติ. ตตฺถ "อจฺฉริยํ โมคฺคลฺลาน อพฺภูตํ โมคฺคลฺลาน, ยาว พาหาคหณาปิ นาม โส โมฆปุริโส อาคมิสฺสตี"ติ ๙- อิทํ ครหอจฺฉริยํ นาม. "อจฺฉริยํ นนฺทมาเต, อพฺภูตํ นนฺทมาเต, ยตฺร หิ นาม จิตฺตุปฺปาทํปิ *- ปริโสเธสฺสสี"ติ ๑๐- อิทํ ปสํสาอจฺฉริยํ นาม, อิธาปิ อิทเมว อธิปฺเปตํ, อยญฺหิ ปสํสนฺโต เอวมาห.

ยาวญฺจิทนฺติ เอตฺถ อิทนฺติ นิปาตมตฺตํ. ยาวาติ ปมาณปริจฺเฉโท, ยาว สมฺมาปฏิปาทิโต, ยตฺตเกน ปมาเณน สมฺมาปฏิปาทิโต, น สกฺกา ตสฺส วณฺเณตุํ ๑๑- อถโข อจฺฉริยเมเวตํ อพฺภูตเมเวตนฺติ วุตฺตํ โหติ. เอตปรมํเยวาติ เอวํ สมฺมาปฏิปาทิโต เอส ภิกฺขุสํโฆ ตสฺสาปิ ภิกฺขุสํฆสฺส ปรโมติ เอตปรโม, ตํ เอตปรมํ. ยถา อยํ ปฏิปาทิโต เอวํ ปฏิปาทิตํ กตฺวา ปฏิปาเทสุํ, น อิโต ภิยฺโยติ อตฺโถ. ทุติยนเย เอวํ ปฏิปาเทสฺสนฺติ, น อิโต ภิยฺโยติ โยเชตพฺพํ. ตตฺถ