ตาทินาติ อิฏฺฐานิฏฺฐาทีสุ นิพฺพิกาเรน "ปญฺจหากาเรหิ ภควา ตาทิ, อิฏฺฐานิฏฺเฐ ตาทิ, วนฺตาวีติ ตาทิ, จตฺตาวีติ ตาทิ, ติณฺณาวีติ ตาทิ, ตนฺนิทฺเทสา ตาที"ติ ๔- เอวํ ตาทิลกฺขณปฺปตฺเตน สตฺถารา. ภวเนตฺตีติ ภวรชฺชุ, ตญฺหาเยตํ นามํ. ตาย หิ โคณา วิย คีวายํ รชฺชุยา, สตฺตา หทเย พทฺธา ตนฺตํ ภวํ นียนฺติ, ตสฺมา ภวเนตฺตีติ วุจฺจติ. ผุฏฺโฐ กมฺมวิปาเกนาติ มคฺคเจตนาย ผุฏฺโฐ. ยสฺมา หิ มคฺคเจตนาย กมฺมํ ปจฺจติ วิปจฺจติ ฑยฺหติ, ปริกฺขยํ คจฺฉติ, ตสฺมา สา กมฺมวิปาโกติ วุตฺตา. ตาย หิ ผุฏฺฐตฺตา เอส. อนโณ นิกฺกิเลโส

@เมตฺตาปสํสกานนฺติ ๓ ฉ.ม. ปาปุณนฺตุ ๔ ขุ. มหา. ๒๙/๑๘๐,๘๙๕/๑๓๘,๕๖๒ (สฺยา) ชาโต, น ทุกฺขเวทนาย อนโณ. ภุญฺชามีติ เจตฺถ เถยฺยปริโภโค อิณปริโภโค ทายชฺชปริโภโค สามิปริโภโคติ จตฺตาโร ปริโภคา เวทิตพฺพา. ตตฺถ ทุสฺสีลสฺส ปริโภโค เถยฺยปริโภโค นาม. โส หิ จตฺตาโร ปจฺจเย เถเนตฺวา ภุญฺชติ. วุตฺตมฺปิ เจตํ "เถยฺยาย โว ภิกฺขเว รฏฺฐปิณฺโฑ ภุตฺโต"ติ ๑- สีลวโต ปน อปจฺจเวกฺขณปริโภโค อิณปริโภโค นาม. สตฺตนฺนํ เสกฺขานํ ปริโภโค ทายชฺชปริโภโค นาม. ขีณาสวสฺส ปริโภโค สามิปริโภโค นาม. อิธ กิเลสอิณานํ อภาวํ สนฺธาย "อนโณ"ติ วุตฺตํ, "อนิโณ"ติปิ ปาโฐ. สามิปริโภคํ สนฺธาย "ภุญฺชามิ โภชนนฺ"ติ วุตฺตํ.

กามรติสนฺถวนฺติ ทุวิเธสุปิ กาเมสุ ตณฺหารติสนฺถวํ มา อนุยุญฺชถ มา กริตฺถ. นยิทํ ทุมฺมนฺติตํ มมาติ ยํ มยา สมฺมาสมฺพุทฺธํ ทิสฺวา ปพฺพชิสฺสามีติ มนฺติตํ, ตํ มม มนฺติตํ น ทุมฺมนฺติตํ. สํวิภตฺเตสุ ๒- ธมฺเมสูติ อหํ สตฺถาติ เอวํ โลเก อุปฺปนฺเนหิ เย ธมฺมา สุวิภตฺตา, เตสุ ธมฺเมสุ ยํ เสฏฺฐํ นิพฺพานํ, ตเทว อหํ อุปคมํ อุปคโต สมฺปตฺโต, ตสฺมา มยฺหํ อิทํ อาคมนํ สฺวาคตํ นาม คตนฺติ. ติสฺโส วิชฺชาติ ปุพฺเพนิวาสทิพฺพจกฺขุอาสวกฺขยปญฺญา. กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ยํ พุทฺธสฺส สาสเน กตฺตพฺพกิจฺจํ อตฺถิ, ตํ สพฺพํ มยา กตํ. ตีหิ วิชฺชาหิ นวหิ จ โลกุตฺตรธมฺเมหิ เทสนํ มตฺถกํ ปาเปสีติ.