@๓ ฉ.ม. วุตฺตกรณีเยเนว ๔ ม. จินฺเตยฺยุํ

[๓๗๙] ปญฺจิมานีติ อิมสฺมึ สุตฺเต ปญฺจ ปธานิยงฺคานิ โลกุตฺตรมิสฺสกานิ กถิตานิ. กวลงฺคณวาสิจูฬสมุทฺทตฺเถโร ๑- ปน "ตุมฺหากํ ภนฺเต กึ รุจฺจตี"ติ วุตฺเต "มยฺหํ โลกุตฺตราเนวาติ รุจฺจตี"ติ อาห. ปธานเวมตฺตตนฺติ ปธานนานตฺตํ. อญฺญาทิสเมว หิ ปุถุชฺชนสฺส ปธานํ, อญฺญาทิสํ โสตาปนฺนสฺส, อญฺญาทิสํ สกทาคามิโน, อญฺญาทิสํ อนาคามิโน, อญฺญาทิสํ อรหโต, อญฺญาทิสํ อสีติมหาสาวกานํ, อญฺญาทิสํ ทฺวินฺนํ อคฺคสาวกานํ, อญฺญาทิสํ ปจฺเจกพุทฺธานํ, อญฺญาทิสํ สพฺพญฺญุพุทฺธานํ. ปุถุชฺชนสฺส ปธานํ โสตาปนฺนสฺส ปธานํ น ปาปุณาติ ฯเปฯ ปจฺเจกพุทฺธสฺส ปธานํ สพฺพญฺญุพุทฺธสฺส ปธานํ น ปาปุณาติ. อิมมตฺถํ สนฺธาย "ปธานเวมตฺตตํ วทามี"ติ อาห. ทนฺตการณํ คจฺเฉยฺยุนฺติ ยํ อกูฏฺกรณํ, อนวจฺฉินฺทนํ, ธุรสฺส ๒- อจฺฉินฺทนนฺติ ทนฺเตสุ การณํ ทิสฺสติ, ตํ การณํ อุปคจฺเฉยฺยุนฺติ อตฺโถ. ทนฺตภูมินฺติ ทนฺเตหิ คนฺตพฺพภูมึ. อสฺสทฺโธติอาทีสุ ปุถุชฺชนโสตาปนฺนสกทาคามิอนาคามิโน จตฺตาโรปิ อสฺสทฺธา นาม. ปุถุชฺชโน หิ โสตาปนฺนสฺส สทฺธํ อปฺปตฺโตติ อสฺสทฺโธ, โสตาปนฺโน สกทาคามิสฺส, สกทาคามี อนาคามิสฺส, อนาคามี อรหโต สทฺธํ อปฺปตฺโตติ อสฺสทฺโธ. อาพาโธ อรหโตปิ อุปฺปชฺชตีติ ปญฺจปิ พหฺวาพาธา นาม โหนฺติ. อริยสาวกสฺส ปน สโฐ มายาวีติ นามํ นตฺถิ. เตเนว เถโร "ปญฺจงฺคานิ โลกุตฺตรานิ กถิตานีติ มยฺหํ รุจฺจตี"ติ อาห. อสฺสขลุงฺกสุตฺตนฺเต ปน "ตโย จ ภิกฺขเว อสฺสขลุงฺเก ตโย จ ปริสขลุงฺเก เทเสสฺสามี"ติ ๓- เอตฺถ อริยสาวกสฺสาปิ สมฺโพธินามํ อาคตํ, ตสฺส วเสน โลกุตฺตรมิสฺสกา กถิตาติ วุตฺตํ. ปุถุชฺชโน ปน โสตาปตฺติมคฺควีริยํ อสมฺปตฺโต ฯเปฯ อนาคามี อรหตฺตมคฺควีริยํ อสมฺปตฺโตติ. กุสิโตปิ อสฺสทฺโธ วิย จตฺตาโร จ โหนฺติ, ตถา ทุปฺปญฺโญ.

เอวํ ปเนตฺถ โอปมฺมสํสนฺทนํ เวทิตพฺพํ:- อทนฺตหตฺถิอาทโย วิย หิ มคฺคปธานรหิโต ปุคฺคโล. ทนฺตหตฺถิอาทโย วิย มคฺคปธานวา. ยถา อทนฺตหตฺถิอาทโย