[๔๐๐] อิมาหีติ อิมาหิ เกณิยสฺส จิตฺตานุกูลาหิ คาถาหิ. ตตฺถ อคฺคิปริจริยํ วินา พฺราหฺมณานํ ยญฺญาภาวโต "อคฺคิหุตฺตมุขา ยญฺญา"ติ วุตฺตํ. อคฺคิหุตฺตเสฏฺฐา อคฺคิชุหนปฺปธานาติ อตฺโถ. เวเท สชฺฌายนฺเตหิ ปฐมํ สชฺฌายิตพฺพโต สาวิตฺตี "ฉนฺทโส มุขนฺ"ติ วุตฺตา. มนุสฺสานํ เสฏฺฐโต ราชา "มุขนฺ"ติ วุตฺโต. นทีนํ อาธารโต ปฏิสรณโต จ สาคโร "มุขนฺ"ติ วุตฺโต. จนฺทโยควเสน "อชฺช กตฺติกา อชฺช โรหิณี"ติ ปญฺญาปนโต ๑- อาโลกกรณโต โสมภาวโต จ "นกฺขตฺตานํ มุขํ จนฺโท"ติ วุตฺตํ. ตปนฺตานํ อคฺคตฺตา อาทิจฺโจ "ตปตํ มุขนฺ"ติ วุตฺโต. ทกฺขิเณยฺยานํ ปน อคฺคตฺตา วิเสเสน ตสฺมึ สมเย พุทฺธปฺปมุขํ สํฆํ สนฺธาย "ปุญฺญํ อากงฺขมานานํ, สํโฆ เว ยชตํ มุขนฺ"ติ วุตฺตํ. เตน สํโฆ ปุญฺญสฺส อายมุขนฺติ ทสฺเสติ.

ยนฺตํ สรณนฺติ อญฺญํ พฺยากรณคาถมาห. ตสฺสตฺโถ:- ปญฺจหิ จกฺขูหิ จกฺขุมา ภควา ยสฺมา มยํ อิโต อฏฺฐเม ทิวเส ตํ สรณํ อาคตมฺหา, ๒- ตสฺมา อตฺตนา ตว สาสเน อนุตฺตเรน ทมเถน ทนฺตามฺหา, อโห เต สรณสฺส อานุภาโวติ.

ตโต ปรํ ภควนฺตํ ทฺวีหิ คาถาหิ โถเมตฺวา ตติยวนฺทนํ ยาจนฺโต ภิกฺขโว ติสตา อิเมติอาทิมาหาติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย