@๓ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ ๔ ม. อติมานมตฺตมฺปิ

กามาทีนวกถาวณฺณนา

[๔๒] วิตฺถารเทสนายํ ตเมนํ ทกฺโขติ ปทสฺส อุปจฺฉุมฺเภยฺยาติ ๑- อิมินา สทฺธึ สมฺพนฺโธ เวทิตพฺโพ. อิทํ วุตฺตํ โหติ, ตเมนํ กุกฺกุรํ อุปจฺฉุมฺเภยฺย, ตสฺส สมีเป ขิเปยฺยาติ อตฺโถ. อฏฺฐิกงฺกลนฺติ อุรฏฺฐึ วา ปิฏฺฐิกณฺฏกํ วา สีสฏฺฐึ วา. ตญฺหิ นิมฺมํสตฺตา กงฺกลนฺติ วุจฺจติ. สุนิกนฺตํ นิกนฺตนฺติ ยถา สุนิกนฺตํ โหติ, เอวํ นิกนฺตํ นิลฺลิขิตํ, ยํ ปเนตฺถ ๒- อลฺลีนมํสํ อตฺถิ, ตํ สพฺพํ นิลฺลิขิตฺวา อฏฺฐิมตฺตเมว กตนฺติ อตฺโถ. เตเนวาห "นิมฺมํสนฺ"ติ. โลหิตํ ปน มกฺขิตฺวา ติฏฺฐติ, เตน วุตฺตํ "โลหิตมกฺขิตนฺ"ติ.

พหุทุกฺขา พหูปายาสาติ ทิฏฺฐธมฺมิกสมฺปรายิเกหิ ทุกฺเขหิ พหุทุกฺขา, อุปายาสสงฺกิเลเสหิ พหูปายาสา. ยายํ อุเปกฺขา นานตฺตา นานตฺตสิตาติ ยา อยํ ปญฺจกามคุณารมฺมณวเสน นานาสภาวา ตาเนว จ อารมฺมณานิ นิสฺสิตตฺตา "นานตฺตสิตา"ติ วุจฺจติ ปญฺจกามคุเณ อุเปกฺขา, ตํ วชฺเชตฺวา. ๓- เอกตฺตา เอกตฺตสิตาติ จตุตฺถชฺฌานูเปกฺขา, สา หิ ทิวสํปิ เอกสฺมึ อารมฺมเณ อุปฺปชฺชนโต เอกสภาวา, ตเทว เอกํ อารมฺมณํ นิสฺสิตตฺตา เอกตฺตสิตา นาม. ยตฺถ สพฺพโส โลกามิสุปาทานา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺตีติ ยตฺถ จตุตฺถชฺฌานูเปกฺขายํ ยํ อุเปกฺขํ อาคมฺม ยํ ปฏิจฺจ สพฺเพน สพฺพํ อปริเสสา โลกามิสสงฺขาตา ปญฺจกามคุณามิสา นิรุชฺฌนฺติ. ปญฺจกามคุณามิสาติ จ กามคุณารมฺมณา ฉนฺทราคา, คหณฏฺเฐน เตเยว จ อุปาทานาติปิ วุตฺตา. ตเมวูเปกฺขํ ภาเวตีติ ตํ โลกามิสูปาทานานํ ปฏิปกฺขภูตํ จตุตฺถชฺฌานูเปกฺขเมว วฑฺเฒติ.