@๔ ฉ.ม. นิราปราธํ ๕ ฉ.ม. ตชฺชิตฺวา ๖ ฉ.ม. นิปาเตสฺสามีติ อยํ ธมฺมตา โหติ:- ยสฺส จณฺฑาโล กุชฺฌิตฺวา คพฺภทฺวาเร นิปนฺโน มรติ, เย จ ตสฺมึ คพฺเภ วสนฺติ, สพฺเพ จณฺฑาลา โหนฺติ. เคหมชฺฌมฺหิ มเต สพฺเพ เคหวาสิโน, ทฺวารมฺหิ มเต อุภโต อนนฺตรเคหวาสิกา, องฺคณมฺหิ มเต อิโต สตฺต อิโต สตฺตาติ จุทฺทสเคหวาสิโน สพฺเพ จณฺฑาลา โหนฺตีติ. โพธิสตฺโต ปน องฺคเณ นิปชฺชิ.

เสฏฺฐิสฺส อาโรเจสุํ "มาตงฺโค เต สามิ เคหงฺคเณ ปติโต"ติ. คจฺฉถ ภเณ, กึ การณาติ วตฺวา เอกํ มาสกํ ทตฺวา อุฏฺฐาเปถาติ. เต คนฺตฺวา "อิมํ กิร มาสกํ คเหตฺวา อุฏฺฐาหี"ติ ๑- วทึสุ. โส "นาหํ มาสกตฺถาย นิปนฺโน, ทิฏฺฐมงฺคลิกาย สฺวาหํ นิปนฺโน"ติ อาห. ทิฏฺฐมงฺคลิกาย โก โทโสติ. กินฺติ ๒- ตสฺสา โทสํ น ปสฺสถ, นิรปราโธ อหํ ตสฺสา มนุสฺเสหิ พฺยสนํ ปาปิโต, ตํ ลภนฺโตว อุฏฺฐหิสฺสามิ, อลภนฺโตว น อุฏฺฐหิสฺสามีติ.

เต คนฺตฺวา เสฏฺฐิสฺส อาโรเจสุํ. เสฏฺฐี ธีตุโทสํ ญตฺวา "คจฺฉถ, เอกํ กหาปณํ เทถา"ติ เปเสสิ. ๓- โส "น อิจฺฉามิ กหาปณํ, กญฺญเมว ๔- อิจฺฉามี"ติ อาห. ตํ สุตฺวา เสฏฺฐี จ เสฏฺฐิภริยา จ "เอกาเยว โน ปิยธีตา, ปเวณิยา ฆฏโก อญฺโญ ทารโกปิ นตฺถี"ติ สํเวคปฺปตฺตา "คจฺฉถ ตาต, โกจิ อมฺหากํ อสหนโก เอตํ ชีวิตาปิ โวโรเปยฺย, เอตสฺมึ หิ มเต สพฺเพ มยํ นฏฺฐา โหม, อารกฺขมสฺส คณฺหถา"ติ ปริวาเรตฺวา อารกฺขํ สํวิธาย ยาคุํ เปสยึสุ ภตฺตํ ธนํ เปสยึสุ, เอวํ โส สพฺพํ ปฏิกฺขิปิ. เอวํ เอโก ทิวโส คโต, เทฺว, ตโย, จตฺตาโร, ปญฺจ ทิวสา คตา.

ตโต สตฺตสตฺตเคหวาสิกา อุฏฺฐาย "น สกฺโกม มยํ ตุเมฺห นิสฺสาย จณฺฑาลา ภวิตุํ, อเมฺห มา นาเสถ, ตุมฺหากํ ทาริกํ ทตฺวา เอตํ อุฏฺฐาเปถา"ติ อาหํสุ. เต สตํปิ สหสฺสํปิ สตสหสฺสํปิ ปหิณึสุ, โส ปฏิกฺขิปเตว. เอวํ ฉ ทิวสา คตา. สตฺตเม ทิวเส อุภโต จุทฺทสเคหวาสิกา สนฺนิปติตฺวา "น มยํ จณฺฑาลา ภวิตุํ สกฺโกม, ตุมฺหากํ อกามกานํปิ มยํ เอตสฺส ทาริกํ ทสฺสามา"ติ อาหํสุ.

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๘๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. อุปาลิวาทสูตร”