สกลชมฺพูทีโป สงฺขุภิ ตโต สพฺเพ ราชาโน "พฺรหฺมปชาปติยา ปาท- โธวเนน อภิเสกํ กริสฺสามา"ติ สตสหสฺสํ เปเสตฺวา ลภึสุ. มณฺฑเป วสนฺติยาเอว คพฺภวุฏฺฐานํ อโหสิ. มหาปุริสํ ปฏิจฺจ ลทฺธกุมาโร ปาสาทิโก อโหสิ ลกฺขณ- สมฺปนฺโน. มหาพฺรหฺมุโน ปุตฺโต ชาโตติ สกลชมฺพูทีโป เอกโกลาหโล อโหสิ. กุมารสฺส ขีรมณิมูลํ โหตูติ ตโต ตโต อาคตธนํ โกฏิสหสฺสํ ๑- อโหสิ. เอตฺตาวตา นิเวสนํปิ นิฏฺฐิตํ. กุมารสฺส นามกรณํ กริสฺสามาติ นิเวสนํ สชฺเชตฺวา กุมารํ คนฺโธทเกน นฺหาเปตฺวา อลงฺกริตฺวา มณฺฑเป ชาตตฺตา มณฺฑโพฺยเตฺวว นามํ อกํสุ.

กุมาโร สุเขน สํวฑฺฒมาโน สิปฺปุคฺคหณวยปฺปตฺโต ๒- สกลชมฺพูทีเป สิปฺปชานนกา ตสฺส สนฺติกํ ๓- อาคนฺตฺวา สิปฺปํ สิกฺขาเปนฺติ. กุมาโร เมธาวี ปญฺญวา สุตํ สุตํ มุตฺตํ อาวุณนฺโต วิย คณฺหาติ, คหิตํ คหิตํ สุวณฺณฆเฏ ปกฺขิตฺตเตลํ วิย ติฏฺฐติ. ยาวตา วาจุคฺคตา ปริยตฺติ อตฺถิ, เตน อนุคฺคหิตา นาม นาโหสิ. พฺราหฺมณา ตํ ปริวาเรตฺวา จรนฺติ, โสปิ พฺราหฺมณภโต ๔- อโหสิ. เคเห อสีติ พฺราหฺมณสหสฺสานิ นิจฺจภตฺตํ ภุญฺชนฺติ. เคหํปิสฺส สตฺตทฺวาร- โกฏฺฐกํ มหนฺตํ อโหสิ. เคเห มงฺคลทิวเส ชมฺพูทีปวาสีหิ เปสิตธนํ โกฏิสต- สหสฺสมตฺตํ ๕- อโหสิ.

โพธิสตฺโต ปน อาวชฺเชสิ "ปมตฺโต นุ โข กุมาโร อปฺปมตฺโต"ติ. อถสฺส ตํ ปวตฺตึ ญตฺวา "พฺราหฺมณภโต ชาโต, ยตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ, ตํ น ชานาติ, คจฺฉามิ นํ ทเมมี"ติ จีวรํ ปารุปิตฺวา ภิกฺขาภาชนํ คเหตฺวา "ทฺวารโกฏฺฐกา อติสมฺพาธา, น สกฺกา โกฏฺฐเกน ปวิสิตุนฺ"ติ อากาเสนาคนฺตฺวา อสีติยา พฺราหฺมณสหสฺสานํ ภุญฺชนฏฺฐาเน อากาสงฺคเณ โอตริ. มณฺฑพฺย- กุมาโรปิ สุวณฺณกฏจฺฉุํ คาหาเปตฺวา "อิธ สูปํ เทถ อิธ โอทนนฺ"ติ ปริวิสาเปนฺโต โพธิสตฺตํ ทิสฺวา ทณฺฑเกน ฆฏฺฏิตอาสีวิโส วิย กุปิตฺวา อิมํ คาถมาห:-

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. อุปาลิวาทสูตร”