๕. โพธิราชกุมารสูตร
5. Bodhirājakumārasuttavaṇṇanā
[324] Evamme sutanti bodhirājakumārasuttaṃ. Tattha kokanadoti kokanadaṃ vuccati padumaṃ. So ca maṅgalapāsādo olokanakaṃ padumaṃ dassetvā kato, tasmā kokanadoti saṅkhaṃ labhi.
[325] Yāva pacchimasopānakaḷevarāti ettha pacchimasopānakaḷevaranti paṭhamaṃ sopānaphalakaṃ vuttaṃ. Addasā khoti olokanatthaṃyeva dvārakoṭṭhake ṭhito addasa. Bhagavā tuṇhī ahosīti "kissa nu kho atthāya rājakumārena ayaṃ mahāsakkāro kato"ti āvajjento puttapatthanāya katabhāvaṃ aññāsi. So hi rājakumāro aputtako, puttapatthanena ahosi "buddhānaṃ kira adhikāraṃ katvā manasā icchitaṃ labhantī"ti. So "sacāhaṃ puttaṃ labhissāmi, sammāsambuddho mama celapaṭikaṃ akkamissati. No ce labhissāmi, na akkamissatī"ti patthanaṃ katvā santharāpesi. Atha bhagavā "nibbattissati nu kho etassa putto"ti āvajjetvā "na nibbattissatī"ti addasa.
Pubbe kira so ekasmiṃ dīpe vasamāno samacchandena sakuṇapotake khādi. Sacassa mātugāmo aññova bhaveyya, puttaṃ labheyya. Ubhohi pana samānacchandehi hutvā pāpakammaṃ kataṃ, tenassa putto na nibbattissatīti aññāsi. Dusse pana akkante "buddhānaṃ adhikāraṃ katvā patthitapatthitaṃ labhantīti loke anussavo, mayā ca mahāabhinīhāro kato, na ca puttaṃ labhāmi, tucchaṃ idaṃ vacanan"ti micchāgahaṇaṃ gaṇheyya. Titthiyāpi "natthi samaṇānaṃ akattabbaṃ nāma, celapaṭikaṃ maddantā āhiṇḍantī"ti ujjhāyeyyuṃ. Etarahi ca akkamantesu bahū bhikkhū paracittaviduno, te bhabbamattaṃ jānitvā akkamissanti, abhabbaṃ jānitvā na akkamissanti. Anāgate pana upanissayo mando bhavissati, anāgataṃ na jānissanti.