Tattha mukhe āhareyyāti mukhe ṭhapeyya. Āhareyyassāhanti apaneyyaṃ assa ahaṃ. Ādikenevāti paṭhamapayogeneva. Abhūtanti abhūtatthaṃ. Atacchanti na tacchaṃ. Anatthasañhitanti na atthasañhitaṃ na vuḍḍhinissitaṃ, appīyā amanāpāti neva piyā, na manāpā. Iminā nayeneva sabbattha attho daṭṭhabbo.

Tattha appiyapakkhe paṭhamavācā acoraṃyeva coroti, adāsaṃyeva dāsoti, aduppayuttaṃyeva duppayuttoti pavattā. Na taṃ tathāgato bhāsati. Dutiyavācā coraṃyeva coro ayanti ādivasena pavattā. Taṃpi tathāgato na bhāsati. Tatiyavācā "idāni bhāsitabbā akatapuññatāya duggato dubbaṇṇo appesakkho ca, idha ṭhatvāpi puna puññaṃ na karosi, dutiyacittavāre kathaṃ catūhi apāyehi muccissasī"ti evaṃ mahājanassa atthapurekkhārena dhammapurekkhārena anusāsanīpurekkhārena ca vattabbavācā. Tatra kālaññū tathāgatoti tasmiṃ tatiyabyākaraṇe tassā vācāya byākaraṇatthāya tathāgato kālaññū hoti, mahājanassa ādānakālaṃ gahaṇakālaṃ jānitvāva byākarotīti attho.

Piyapakkhe paṭhamā vācā aṭṭhānīyakathā nāma. Sā evaṃ veditabbā:- ekaṃ kira gāmavāsiṃ mahallakaṃ nagaraṃ āgantvā pānāgāre pivantaṃ vañcetukāmā sambahulā dhuttā pītaṭṭhāne ṭhatvā tena saddhiṃ suraṃ pivantā "imassa nivāsanapārupanaṃpi hatthe bhaṇḍakampi sabbaṃ gahessāmā"ti cintetvā katikaṃ akaṃsu "ekekaṃ attapaccakkhaṃ kathaṃ kathema, yo `abhūtan'ti kathesi kathitaṃ vā na saddahati, taṃ dāsaṃ katvā gaṇhissāmā"ti. Taṃpi mahallakaṃ pucchiṃsu "tāta tumhākampi ruccatī"ti. Evaṃ hotu tātāti.