[65] Araññaṃ araññabhūtanti agāmakaṃ araññameva hutvā araññajātaṃ. Isīnaṃ manopadosenāti isīnaṃ atthāya katena manopadosena. Taṃ manopadosaṃ asahamānāhi devatāhi tāni raṭṭhāni vināsitāni. Lokikā pana isayo manaṃ padosetvā vināsayiṃsūti maññanti. Tasmā imasmiṃ lokavāde ṭhatvāva idaṃ vādāropanaṃ katanti veditabbaṃ.

Tattha daṇḍakīaraññādīnaṃ evaṃ araññabhūtabhāvo jānitabbo:- sarabhaṅga- bodhisattassa tāva parisāya ativepullataṃ gatāya kisavaccho nāma tāpaso mahāsattassa antevāsī vivekavāsaṃ patthayamāno gaṇaṃ pahāya godhāvārītīrato kaliṅgaraṭṭhe daṇḍakīrañño kumbhapuraṃ nāma nagaraṃ upanissāya rājuyyāne vivekamanubrūhayamāno viharati. Tassa senāpati upaṭṭhāko hoti. Tadā ca ekā gaṇikā rathaṃ abhiruhitvā pañcasatamātugāmaparivārā nagaraṃ upasobhayamānā vicarati. Mahājano tameva olokayamāno parivāretvā vicarati, nagaravīthiyo nappahonti. Rājā vātapānaṃ vivaritvā ṭhito taṃ disvā kā esāti pucchi. Tumhākaṃ nagarasobhinī devāti. So ussuyyamāno "kiṃ etāya sobhitaṃ nagaraṃ sayaṃ sobhissatī"ti taṃ ṭhānantaraṃ acchindāpesi.

Sā tato paṭṭhāya tena tena saddhiṃ santhavaṃ katvā ṭhānantaraṃ pariyesamānā ekadivasaṃ rājuyyānaṃ pavisitvā caṅkamanakoṭiyaṃ ālambanaphalakaṃ nissāya pāsāṇaphalake nisinnaṃ tāpasaṃ disvāva cintesi "kiliṭṭho vatāyaṃ tāpaso anañjitāmaṇḍito, dāṭhikāhi paruḷhāhi mukhaṃ pihitaṃ. Massunā uraṃ pihitaṃ ubho kacchā paruḷhā"ti. Athassā domanassaṃ uppajji "ahaṃ ekena kiccena vicarāmi, ayañca me kālakaṇṇi diṭṭho, udakaṃ āharatha, akkhīni dhovissāmī"ti udakadantakaṭṭhaṃ āharāpetvā dantakaṭṭhaṃ khāditvā tāpasassa sarīre piṇḍapiṇḍaṃ kheḷaṃ pātetvā dantakaṭṭhaṃ jaṭāmatthake khipitvā mukhaṃ vikkhāletvā udakaṃ tāpasassa matthakasmiṃyeva siñcitvā "yehi me akkhīhi kālakaṇṇi diṭṭho, tāni dhotāni kalipavāhitā"ti nikkhantā.