@4 cha.Ma. campānagaradvārā 5 cha.Ma. ukkamma, evamuparipi Manussānaṃ sappaṭibhayaṃ, purato gantvā vañcetvā evaṃ karissāmīti na hoti, tattheva kālena vāmato kālena dakkhiṇato kālena ujumaggaṃ gacchati, tathā laṇḍaṃ vā passāvaṃ vā vissajjetukāmassa tato idaṃ ṭhānaṃ susammaṭṭhaṃ ākiṇṇamanussaṃ ramaṇīyaṃ, imasmiṃ ṭhāne evarūpaṃ kātuṃ na yuttaṃ, purato gantvā paṭicchannaṭṭhāne karissāmīti na hoti, tattheva karoti, ayaṃ jimho nāma. Iti imaṃ catubbidhaṃpi kiriyaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Sabbāni tāni sāṭheyyāni kūṭeyyāni vaṅkeyyāni jimheyyāni pātukarissatīti evaṃ karontāpi te saṇṭhānādayo tāni sāṭheyyādīni pātukaronti nāma.

Evaṃ pasūnaṃ uttānabhāvaṃ dassetvā idāni manussānaṃ gahanabhāvaṃ dassento amhākaṃ pana bhantetiādimāha. Tattha dāsāti antojātakā vā dhanakkītā vā karamarānītā vā sayaṃ vā dāsabyaṃ upagatā. Pessāti pesanakārakā. Kammakarāti bhattavettanabhatā. Aññathāva kāyenāti aññenākārena kāyena samudācaranti, aññenākārena vācāya, aññena ca nesaṃ ākārena cittaṃ saṇṭhitaṃ hotīti dasseti. Tattha ye sammukhā sāmike disvā paccuggamanaṃ karonti, hatthato bhaṇḍakaṃ gaṇhanti, imaṃ vissajjetvā imaṃ gaṇhantā sesānipi āsanapaññāpanatālavaṇṭavījanapādadhovanādīni sabbāni kiccāni karonti, parammukhakāle pana telaṃpi uggharantaṃ na olokenti, satagghanakepi sahassagghanakepi kamme parihāyante nivattitvā oloketuṃpi na icchanti, ime aññathā kāyena samudācaranti nāma. Ye pana sammukhā "amhākaṃ sāmi amhākaṃ ayyo"tiādīni vatvā pasaṃsanti, parammukhā avattabbaṃ nāma natthi, yaṃ icchanti, taṃ vadanti, ime aññathā vācāya samudācaranti nāma.

[4] Cattārome pessapuggalāti ayaṃpi pāṭiekko anusandhi. Ayañhi pesso "yāvañcidaṃ bhante bhagavā evaṃ manussaggahane evaṃ manussakasaṭe evaṃ manussasāṭheyye vattamāne sattānaṃ hitāhitaṃ jānātī"ti āha. Purimeva tayo puggalā ahitapaṭipadaṃ paṭipannā, upari catuttho hitapaṭipadaṃ, evamahaṃ sattānaṃ

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กันทรกสูตร”