Mātāpitaro sokasallasamappitā visaññino hutvā sayane nipatiṃsu. Ubhato cuddasagehavāsino pāsādaṃ āruyha pupphitakiṃsukasākhaṃ ocinantā viya tassā sabbābharaṇāni omuñcitvā nakhehi sīmantaṃ katvā kese bandhitvā nīlasāṭakaṃ nivāsetvā hatthe nīlapilotikakhaṇḍaṃ veṭhetvā kaṇṇesu tipupaṭṭake pilandhāpetvā tālapaṇṇapacchiṃ datvā pāsādato otāretvā dvīsu bāhāsu gahetvā "tava sāmikaṃ gahetvā yāhī"ti mahāpurisassa adaṃsu.

Nīluppalaṃpi atibhāroti anukkhittapubbā sukhumāladārikā "uṭṭhāhi sāmi gacchāmā"ti āha. Bodhisatto nipannakova āha "nāhaṃ uṭṭhahāmī"ti. Atha kinti vadāmīti. "uṭṭhāhi ayya mātaṅgāti evaṃ maṃ vadāhī"ti. Sā tathā avoca. Na tuyhaṃ manussā uṭṭhānasamatthaṃ maṃ akaṃsu, bāhāya maṃ gahetvā uṭṭhāpehīti. Sā tathā akāsi. Bodhisatto uṭṭhahanto viya parivattetvā bhūmiyaṃ patitvā "nāsitaṃ bho diṭṭhamaṅgalikāya paṭhamaṃ manussehi koṭṭāpetvā, idāni sayaṃ koṭṭetī"ti viravittha. Sā kiṃ karomi ayyāti. Dvīhi hatthehi gahetvā uṭṭhā- pehīti. Sā uṭṭhāpetvā nisīdāpetvā gacchāma sāmīti. Gacchā nāma araññe honti, mayaṃ manussā, atikoṭṭitomhi tumhaṃ manussehi, na sakkomi padasā gantuṃ, piṭṭhiyā maṃ nehīti. Sā onamitvā piṭṭhiṃ adāsi. Bodhisatto abhiruhi. Kuhiṃ nemi sāmīti. Bahinagaraṃ nehīti. Sā pācīnadvāraṃ gantvā "idha te sāmi vasanaṭṭhānan"ti pucchi. Kataraṃ ṭhānaṃ etanti. Pācīnadvāraṃ sāmīti. Pācīnadvāre caṇḍālaputtā vasituṃ na labhantīti attano vasanaṭṭhānaṃ anācikkhitvāva sabbadvārāni āhiṇḍāpesi. Kasmā? bhavaggappattamassā mānaṃ pātessāmīti. Mahājano ukkuṭṭhimakāsi "ṭhapetvā tumhādisaṃ añño etissā mānabhedako natthī"ti.

Sā pacchimadvāraṃ patvā "idha te sāmi vasanaṭṭhānan"ti pucchi. Kataraṃ ṭhānaṃ etanti. Pacchimadvāraṃ sāmīti. Iminā dvārena nikkhamitvā cammagehaṃ olokentī gacchāti. Sā tattha gantvā āha "idaṃ cammagehaṃ tumhākaṃ vasanaṭṭhānaṃ sāmī"ti. Āmāti piṭṭhito otaritvā cammagehaṃ pāvisi.

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๘๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. อุปาลิวาทสูตร”