Heṭṭhā kandarakassa kathāya saddhiṃ payojetuṃpi vaṭṭati. Tena vuttaṃ "yāvañcidaṃ bhotā gotamena sammā bhikkhusaṃgho paṭipādito"ti. Athassa bhagavā "purime tayo puggale pahāya upari catutthapuggalassa hitapaṭipattiyaṃyeva paṭipādemī"ti dassentopi imaṃ desanaṃ ārabhi. Santoti idaṃ saṃvijjamānāti padasseva vevacanaṃ. "santā honti samitā vūpasantā"ti ettha hi niruddhā santāti vuttā. "santā ete vihārā ariyassa vinaye vuccantī"ti ettha nibbutā. "santo have sabbhi pavedayantī"ti ettha paṇḍitā. Idha pana vijjamānā upalabbhamānāti attho.

Attantapādīsu attānaṃ tapati dukkhāpetīti attantaPo. Attano paritāpanānuyogaṃ attaparitāpanānuyogaṃ. Paraṃ tapati dukkhāpetīti parantaPo. Paresaṃ paritāpanānuyogaṃ paraparitāpanānuyogaṃ. Diṭṭheva dhammeti imasmiṃyeva attabhāve. Nicchātoti chātaṃ vuccati taṇhā, sā assa natthīti nicchāto. Sabbakilesānaṃ nibbutattā nibbuto. Antotāpanakilesānaṃ abhāvā sītalo jātoti sītibhūto. Jhānamaggaphalanibbānasukhāni paṭisaṃvedetīti sukhapaṭisaṃvedī. Brahmabhūtena attanāti seṭṭhabhūtena attanā. Cittaṃ ārādhetīti cittaṃ sampādeti, paripūreti gaṇhāti pasādetīti attho.

[5] Dukkhapaṭikkūlanti dukkhassa paṭikkūlaṃ, paccanīkasaṇṭhitaṃ, dukkhaṃ apatthayamānanti attho.

[6] Paṇḍitoti idha catūhi kāraṇehi paṇḍitoti na vattabbo, satipaṭṭhānesu pana kammaṃ karotīti paṇḍitoti vattuṃ vaṭṭati. Mahāpaññoti idaṃpi mahante atthe pariggaṇhātītiādinā mahāpaññālakkhaṇena na vattabbaṃ, satipaṭṭhānapariggāhikāya paññāya pana samannāgatattā mahāpaññoti vattuṃ vaṭṭati. Mahatā atthena saṃyutto abhavissāti mahatā atthena saṃyutto hutvā gato bhaveyya, sotāpattiphalaṃ pāpuṇeyyāti attho. Kiṃ pana yesaṃ maggaphalānaṃ upanissayo atthi, buddhānaṃ

เล่มที่ ๑๓ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กันทรกสูตร”