บทว่า พาลลาปนํ ความว่า ชื่อว่าเป็นที่บ่นถึงของคนพาลเพราะทำให้คนพาลบ่นถึงอย่างนี้ว่า บุตรของเรา ธิดาของเรา เงินของเรา ทองของเรา ดังนี้. บทว่า ทิฏฺฐฺธมฺมิกา กามา ได้แก่ กามคุณ ๕ อันเป็นของมนุษย์. บทว่า สมฺปรายิกา ได้แก่ กามที่เหลือเว้นกามคุณ ๕. บทว่า ทิฏฺฐฺธมฺมิกา กามสญฺญา ได้แก่ สัญญาอันปรารภกามของมนุษย์เกิดขึ้น.
บทว่า อุภยเมตํ มารเธยฺยํ ความว่า กามด้วย กามสัญญาด้วย เหล่านั้นแม้ทั้งสองนั้นก็เป็นบ่วงแห่งมาร. เพราะว่ามารย่อมใช้อำนาจอยู่เหนือชนทั้งหลายผู้ยึดถือกามและสัญญาทั้งสองนั้น.
คำว่า อุภยเมตํ มารเธยฺยํ ดังนี้ ตรัสหมายเอาอำนาจของมารนั้น.
ชนเหล่าใด ยึดถือกามเหล่านั้น มารย่อมใช้อำนาจเหนือชนเหล่านั้น ทรงหมายเอาอำนาจของมารนั้นจึงตรัสว่า นั่นเป็นวิสัยของมาร. แม้ในบาลีว่า มารสฺเสส วิสโย เป็นต้น เหมือนอย่างวิสัยของโจฬะก็เรียกว่าโจฬวิสัย วิสัยของปัณฑะก็เรียกว่าปัณฑวิสัย วิสัยของสังวรทั้งหลายก็เรียกว่าสังวรวิสัย ฉะนั้น มารก็ย่อมโปรยกามคุณ ๕ ประดุจพืชผักไว้ ก็ชนเหล่าใดยึดถือเอากามคุณ ๕ นั้น มารย่อมใช้อำนาจเหนือชนเหล่านั้น เพราะเหตุนั้น จึงตรัสว่านั่นเป็นเหยื่อของมาร ดังนี้.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที