เหมือนอย่างว่า สัตว์ทั้งหลายมีช้างเป็นต้นย่อมใช้อำนาจเหนือภูมิประเทศใด ภูมิประเทศนั้นเรียกว่าถิ่นช้าง ถิ่นม้า ถิ่นแพะฉันใด ชนเหล่าใดยึดถือกามคุณ ๕ เหล่านั้น มารย่อมใช้อำนาจเหนือชนเหล่านั้น เพราะเหตุนั้น จึงตรัสว่านั่นเป็นโคจร (ถิ่น) ของมารดังนี้ฉันนั้น.

บทว่า เอตฺถ ได้แก่ในกามเหล่านั้น.

บทว่า มานสา คือ เกิดในจิต.

ในข้อนั้น พึงมีคำถามว่า อภิชฌามีลักษณะเพ่ง ปรารภกามทั้งสองอย่าง และสารัมภะมีลักษณะแข่งดีเกินกว่าเหตุ จะเกิดขึ้นก็ช่างเถิด ส่วนพยาบาทเกิดขึ้นอย่างไร?

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๑๑๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. อาเนญชสัปปายสูตร”