บทว่า อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ ความว่า ถึงวิญญาณัญจายตนฌานนั่นแล พิจารณาอยู่อย่างนั้น. ภิกษุนี้มีปัญญามากกว่าภิกษุ ๔ รูปข้างต้น จึงพิจารณากรรมฐานรวมกันสำหรับภิกษุทั้ง ๕ รูป คือสำหรับภิกษุเหล่านั้นด้วย สำหรับตนด้วย.

บทว่า อตฺเตน วา อตฺตนิเยน วา ความว่า สูญ คือว่างเปล่าจากสิ่งที่จะพึงถือเอาว่า เรา ของเรา. ในที่นี้ทรงแสดงสุญญตาไว้ ๒ เงื่อนอย่างนี้.

บทว่า ตพฺพหุลวิหาริโน ความว่า ผู้กระทำปฏิปทาที่กล่าวไว้ข้างต้น และปฏิปทาคือสุญญตานี้ให้มากอยู่. ในอากิญจัญญายตนฌานที่ ๒ นี้ ตรัสโอสักกนาด้วยอำนาจวิปัสสนา.

บทว่า อิติ ปฏิสญฺจิกขติ ความว่า ถึงวิญญาณัญจายตนะแล้วพิจารณาอย่างนี้. ก็ภิกษุนี้มีปัญญามากกว่าภิกษุ ๕ รูปข้างต้น จึงพิจารณากรรมฐานรวมกันสำหรับภิกษุทั้ง ๖ รูป คือสำหรับภิกษุเหล่านั้นด้วย สำหรับตนด้วย. ก็ในคำนี้ที่ว่า เราไม่มีในที่ไหนๆ สิ่งน้อยหนึ่งของใครๆ หามีใน (เรานั้น) ไม่ และสิ่งน้อยหนึ่งของเราก็หามีในที่ไหนๆ ไม่ ในใครๆ ย่อมไม่มีสิ่งน้อยหนึ่งเลย ดังนี้ ตรัสสุญญตาอันมี ๔ เงื่อน.