๗. มหาจตฺตารีสกสุตฺตวณฺณนา

[๑๓๖] เอวมฺเม สุตนฺติ มหาจตฺตารีสกสุตฺตํ. ตตฺถ อริยนฺติ นิทฺโทสํ โลกุตฺตรํ, นิทฺโทสํ หิ "อริยนฺ"ติ วุจฺจติ. สมฺมาสมาธินฺติ มคฺคสมาธึ. สอุปนิสนฺติ สปฺปจฺจยํ. สปริกฺขารนฺติ สปริวารํ.

ปริกฺขตาติ ปริวาริตา. สมฺมาทิฏฺฐิ ปุพฺพงฺคมา โหตีติ ทุวิธา สมฺมาทิฏฺฐิ ปุพฺพงฺคมา โหติ ปุเรจาริกา วิปสฺสนาสมฺมาทิฏฺฐิ จ มคฺคสมฺมาทิฏฺฐิ จ. วิปสฺสนาสมฺมาทิฏฺฐิ เตภูมกสงฺขาเร อนิจฺจาทิวเสน ปริวีมํสติ, มคฺคสมฺมาทิฏฺฐิ ปน ปริวีมํสนปริโยสาเน ภูมิลทฺธํ วฏฺฏํ สมุคฺฆาฏยมานา วูปสมยมานา สีตูทกฆฏสหสฺสํ มตฺถเก อาสิญฺจมานา วิย อุปฺปชฺชติ. ยถา หิ เขตฺตํ กุรุมาโน กสฺสโก ปฐมํ อรญฺญรุกฺเข ฉินฺทติ, ปจฺฉา อคฺคึ เทติ, โส อคฺคํ ปฐมํ ฉินฺเน รุกฺเข อนวเสเส ฌาเปติ, เอวเมว วิปสฺสนาสมฺมาทิฏฺฐิ ปฐมํ อนิจฺจาทิวเสน สงฺขาเร วีมํสติ, มคฺคสมฺมาทิฏฺฐิ ตาย วีมํสนตฺถํ สงฺขาเร ปุน อปฺปวตฺติวเสน สมุคฺฆาฏยมานา อุปฺปชฺชติ, สา ทุวิธาปิ อิธ อธิปฺเปตา.