๔. นนฺทโกวาทสุตฺตวณฺณนา

[๓๙๘] เอวมฺเม สุตนฺติ นนฺทโกวาทสุตฺตํ. ตตฺถ เตน โข ปน สมเยนาติ ภควา มหาปชาปติยา ยาจิโต ภิกฺขุนิสํฆํ อุยฺโยเชตฺวา ภิกฺขุสํฆํ สนฺนิปาเตตฺวา "เถรา ภิกฺขู วาเรน ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตู"ติ สํฆสฺส ภารํ อกาสิ. ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ. ตตฺถ ปริยาเยนาติ วาเรน. น อิจฺฉตีติ อตฺตโน วาเร สมฺปตฺเต ทูรํ คามํ วา คนฺตฺวา สูจิกมฺมาทีนิ วา อารภิตฺวา "อยํ นามสฺส ปปญฺโจ"ติ ๑- วทาเปสิ. อิมํ ปน ปริยาเยน โอวาทํ ภควา นนฺทกตฺเถรสฺเสว การณา อกาสิ. กสฺมา? อิมาสํ หิ ภิกฺขุนีนํ เถรํ ทิสฺวา จิตฺตํ เอกคฺคํ โหติ ปสีทติ, เตน ตา เถรสฺส โอวาทํ สมฺปฏิจฺฉิตุกามา, ธมฺมกถํ โสตุกามา. ตสฺมา ภควา "นนฺทโก อตฺตโน วาเร สมฺปตฺเตว โอวาทํ ทสฺสติ, ธมฺมกถํ กเถสฺสตี"ติ วาเรน โอวาทํ อกาสิ. เถโร ปน อตฺตโน วารํ น กโรติ, กสฺมาติ เจ. ตา กิร ภิกฺขุนิโย ปุพฺเพ เถรสฺส ชมฺพุทีเป รชฺชํ กาเรนฺตสฺส โอโรธา อเหสุํ. เถโร ปุพฺเพนิวาสญาเณน การณํ ญตฺวา จินฺเตสิ "มํ อิมสฺส ภิกฺขุนิสํฆสฺส มชฺเฌ นิสินฺนํ อุปมาโย จ การณานิ จ อาหริตฺวา ธมฺมํ กถยมานํ ทิสฺวา อญฺโญ ปุพฺเพนิวาสญาณลาภี ภิกฺขุ อิมํ การณํ โอโลเกตฺวา `อายสฺมา นนฺทโก ยาวชฺชทิวสาปิ โอโรเธ น วิสฺสชฺเชติ, โสภตายสฺมา โอโรธปริวุโต'ติ วตฺตพฺพํ มญฺเญยฺยา"ติ. เอตมตฺถํ สมฺปสฺสมาโน เถโร อตฺตโน วารํ น กโรติ. อิมาสญฺจ กิร ภิกฺขุนีนํ เถรสฺเสว ธมฺมเทสนา สปฺปายา ภวิสฺสตีติ ญตฺวา อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ อามนฺเตสิ.

ตาสํ ปน ภิกฺขุนีนํ ปุพฺเพ ตสฺส โอโรธภาวชานนตฺถํ อิทํ วตฺถุ:- ปุพฺเพ กิร พาราณสิยํ ปญฺจ ทาสสตานิ จ ปญฺจ ทาสิสตานิ จาติ ชงฺฆสหสฺสํ เอกโตว กมฺมํ กตฺวา เอกสฺมึ ฐาเน วสิ. อยํ นนฺทกตฺเถโร ตสฺมึ กาเล เชฏฺฐกทาโส โหติ, โคตมี เชฏฺฐกทาสี. สา เชฏฺฐกทาสสฺส ปาทปริจาริกา อโหสิ ปณฺฑิตา พฺยตฺตา. ชงฺฆสหสฺสมฺปิ ปุญฺญกมฺมํ กโรนฺตํ เอกโต กโรติ. อถ วสฺสูปนายิกสมเย ปญฺจ ปจฺเจกพุทฺธา ฉนฺทมูลกปพฺภารโต อิสิปตเน โอตริตฺวา นคเร ปิณฺฑาย จริตฺวา อิสิปตนเมว คนฺตฺวา "วสฺสูปนายิกกุฏิยา