เอตทโวจาติ ภควตา ธมฺมเทสนา มตฺถกํ อปาเปตฺวาว นิฏฺฐาปิตา, ยนฺนูนาหํ ทสพลํ ปุจฺฉิตฺวา สพฺพญฺญุตญาเณเนวสฺส เทสนาย ปาริปูรึ กเรยฺยนฺติ จินฺเตตฺวา เอตํ "กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต"ติอาทิวจนํ อโวจ.
[๑๒๕] อฏฺฐารสสุ ธาตูสุ อฑฺเฒกาทสธาตุโย รูปปริคฺคโห, อฑฺฒฏฺฐมกธาตุโย อรูปปริคฺคโหติ รูปารูปปริคฺคโหว กถิโต. สพฺพาปิ ขนฺธวเสน ปญฺจกฺขนฺธา โหนฺติ. ปญฺจปิ ขนฺธา ทุกฺขสจฺจํ, เตสํ สมุฏฺฐาปิกา ตณฺหา สมุทยสจฺจํ, อุภินฺนํ อปฺปวตฺติ นิโรธสจฺจํ, นิโรธปาปนา ๑- ปฏิปทา มคฺคสจฺจํ. อิติ จตุสจฺจกมฺมฏฺฐานํ เอกสฺส ภิกฺขุโน นิคฺคมนํ มตฺถกํ ปาเปตฺวา กถิตํ โหติ. อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถารโต ปเนตา ธาตุโย วิสุทฺธิมคฺเค กถิตาว. ชานาติ ปสฺสตีติ สห วิปสฺสนาย มคฺโค วุตฺโต.
ปฐวีธาตุอาทโย สวิญฺญาณกกายํ สุญฺญโต นิสฺสตฺตโต ทสฺเสตุํ วุตฺตา. ตาปิ ปุริมาหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ ปูเรตพฺพา. ปูเรนฺเตน วิญฺญาณธาตุโต นีหริตฺวา ปูเรตพฺพา. วิญฺญาณธาตุ เสสา ๒- จกฺขุวิญฺญาณาทิวเสน ฉพฺพิธา โหติ. ตตฺถ จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา ปริคฺคหิตาย ตสฺสา วตฺถุ จกฺขุธาตุ, อารมฺมณํ รูปธาตูติ เทฺว ธาตุโย ปริคฺคหิตาว โหนฺติ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. มโนวิญฺญาณธาตุยา ปน ปริคฺคหิตาย ตสฺสา ปุริมปจฺฉิมวเสน มโนธาตุ, อารมฺมณวเสน ธมฺมธาตูติ เทฺว ธาตุโย ปริคฺคหิตาว โหนฺติ. อิติ อิมาสุ อฏฺฐารสสุ ธาตูสุ อฑฺเฒกาทสธาตุโย รูปปริคฺคโหติ ปุริมนเยเนว อิทมฺปิ เอกสฺส ภิกฺขุโน นิคฺคมนํ มตฺถกํ ปาเปตฺวา กถิตํ โหติ.
สุขธาตูติอาทีสุ สุขญฺจ ตํ นิสฺสตฺตสุญฺญตฏฺเฐน ธาตุ จาติ สุขธาตุ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. เอตฺถ จ ปุริมา จตสฺโส ธาตุโย สปฺปฏิปกฺขวเสน คหิตา, ปจฺฉิมา เทฺว สริกฺขกวเสน. อวิภูตภาเวนปิ อุเปกฺขาธาตุ อวิชฺชาธาตุยา