ตตฺถ นวนฺนเมว สํฆเภเท อิทํ สุตฺตํ "เอกโต อุปาลิ จตฺตาโร โหนฺติ, เอกโต จตฺตาโร, นวโม อนุสฺสาเวติ, สลากํ คาเหติ `อยํ ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ สตฺถุ สาสนํ, อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถา'ติ, เอวํ โข อุปาลิ สํฆราชิ เจว โหติ สํฆเภโท จ. นวนฺนํ วา อุปาลิ อติเรกนวนฺนํ วา สํฆราชิ เจว โหติ สํฆเภโท จา"ติ. ๓- เอเตสุ ปน ปญฺจสุ สํฆเภโท วจีกมฺมํ, เสสานิ กายกมฺมานีติ เอวํ กมฺมโต วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

ทฺวารโตติ สพฺพาเนว เจตานิ กายทฺวารโตปิ วจีทฺวารโตปิ สมุฏฺฐหนฺติ. ปุริมานิ ปเนตฺถ จตฺตาริ อาณตฺติกวิชฺชามยปโยควเสน วจีทฺวารโต สมุฏฺฐหิตฺวาปิ กายทฺวารเมว ปูเรนฺติ, สํฆเภโท หตฺถมุทฺทาย เภทํ กโรนฺตสฺส กายทฺวารโต สมุฏฺฐหิตฺวาปิ วจีทฺวารเมว ปูเรตีติ เอวเมตฺถ ทฺวารโตปิ วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

กปฺปฏฺฐิติยโตติ สํฆเภโทเยว เจตฺถ กปฺปฏฺฐิติโย. สณฺฐหนฺเต ๔- หิ กปฺเป กปฺปเวมชฺเฌ วา สํฆเภทํ กตฺวา กปฺปวินาเสเนว มุจฺจติ. สเจปิ หิ เสฺว กปฺโป วินสฺสิสฺสตีติ อชฺช สํฆเภทํ กโรติ, เสฺวว มุจฺจติ, เอกทิวสเมว นิรเย ปจฺจติ. เอวํ การณํ ๕- ปน นตฺถิ. เสสานิ จตฺตาริ กมฺมานิ อานนฺตริยาเนว โหนฺติ, น กปฺปฏฺฐิติยานีติ เอวเมตฺถ กปฺปฏฺฐิติยโตปิ วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

ปากโตติ เยน จ ปญฺจ เจตานิ ๖- กมฺมานิ กตานิ โหนฺติ, ตสฺส สํฆเภโทเยว ปฏิสนฺธิวเสน วิปจฺจติ, เสสานิ "อโหสิกมฺมํ, นาโหสิ กมฺมวิปาโก"ติ เอวมาทีสุ สงฺขฺยํ คจฺฉนฺติ. สํฆสฺส เภทาภาเว โลหิตุปฺปาโท, ตทภาเว