[๑๓๗] มิจฺฉาสงฺกปฺโปติ ปชานาตีติ มิจฺฉาสงฺกปฺปํ อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตาติ ติลกฺขณปฏิเวเธน ๑- อารมฺมณโต ปชานาติ, สมฺมาสงฺกปฺปํ กิจฺจโต อสมฺโมหโต ปชานาติ. อิโต ปเรสุปิ ๒- สมฺมาวาจาทีสุปิ เอวเมว โยชนา เวทิตพฺพา. กามสงฺกปฺปาทโย เทฺวธาวิตกฺกสุตฺเต ๓- วุตฺตาเยว.

ตกฺโกติอาทีสุ ตกฺกนวเสน ตกฺโก. เสฺวว จ อุปสคฺเคน จ ปทํ วฑฺเฒตฺวา วิตกฺโกติ วุตฺโต, เสฺวว สงฺกปฺปนวเสน สงฺกปฺโป. เอกคฺโค ๔- หุตฺวา อารมฺมเณ อปฺเปตีติ อปฺปนา. อุปสคฺเคน ปน ปทํ วฑฺเฒตฺวา พฺยปฺปนาติ วุตฺตํ. เจตโส อภินิโรปนาติ จิตฺตสฺส อภินิโรปนา. วิตกฺกสฺมึ หิ สติวิตกฺโก อารมฺมเณ จิตฺตํ อภินิโรเปติ, วิตกฺเก ปน อสติ อตฺตโนเยว ธมฺมตาย จิตฺตํ อารมฺมณํ อภิรุหติ ชาติสมฺปนฺโน อภิญฺญาตปุริโส วิย ราชเคหํ. อนภิญฺญาตสฺส หิ ปฏิหาเรน วา โทวาริเกน วา อตฺโถ โหติ, อภิญฺญาตํ ชาติสมฺปนฺนํ สพฺเพ ราชราชมหามตฺตา ชานนฺตีติ อตฺตโนว ธมฺมตาย นิกฺขมติ เจว ปวิสติ จ, เอวํ สมฺปทมิทํ เวทิตพฺพํ. วาจํ สงฺขโรตีติ วจีสงฺขาโร. เอตฺถ จ โลกิยวิตกฺโก วาจํ สงฺขโรติ, น โลกุตฺตโร. กิญฺจาปิ น สงฺขโรติ, วจีสงฺขาโรเตฺวว จ ปนสฺส นามํ โหติ. สมฺมาสงฺกปฺปํ อนุปริธาวนฺตีติ โลกุตฺตรสมฺมาสงฺกปฺปํ ปริวาเรนฺติ. เอตฺถ จ ตโยปิ เนกฺขมฺมสงฺกปฺปาทโย ปุพฺพภาเค นานาจิตฺเตสุ ลพฺภนฺติ, มคฺคกฺขเณ ปน ติณฺณมฺปิ กามสงฺกปฺปาทีนญฺจ ปทจฺเฉทํ สมุคฺฆาฏํ กโรนฺโต มคฺคงฺคํ ปูรยมาโน เอโกว สมฺมาสงฺกปฺโป อุปฺปชฺชิตฺวา เนกฺขมฺมสงฺกปฺปาทิวเสน ตีณิ นามานิ ลภติ. ปรโต สมฺมาวาจาทีสุปิ เอเสว นโย.

[๑๓๘] มุสาวาทา เวรมณีติอาทีสุปิ วิรติปิ เจตนาปิ วฏฺฏติ. อารตีติอาทีสุ วจีทุจฺจริเตหิ อารกา รมตีติ อารติ. วินา เตหิ รมตีติ วิรติ. ตโต ตโต ปฏินิวตฺตาว หุตฺวา เตหิ วินา รมตีติ ปฏิวิรติ. อุปสคฺควเสน วา ปทํ วฑฺฒิตํ, สพฺพมิทํ โอรมนภาวสฺเสว อธิวจนํ. เวรํ มณติ วินาเสตีติ เวรมณี. อิทมฺปิ โอรมนสฺเสว เววจนํ.