อิทานิ ตเทว วิตฺถาเรนฺโต เย โข เต โภนฺโตติอาทิมาห. ยา วา ปเนเตสํ สญฺญานนฺติ ยา วา ปน เอตาสํ "ยทิ รูปสญฺญานนฺ"ติ เอวํ ๑- วุตฺตสญฺญานํ. ปริสุทฺธาติ นิรุปกฺกิเลสา. ปรมาติ อุตฺตมา. อคฺคาติ เสฏฺฐา. อนุตฺตริยา อกฺขายตีติ อสทิสา กถิยติ. ยทิ รูปสญฺญานนฺติ อิมินา จตสฺโส รูปาวจรสญฺญา กถิตา. ยทิ อรูปสญฺญานนฺติ อิมินา อากาสานญฺจายตน- วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา. อิตเรหิ ปน ทฺวีหิ ปเทหิ สมาปนฺนกวาโร จ อสมาปนฺนกวาโร จ กถิโตติ เอวเมตา โกฏฺฐาสโต อฏฺฐ, อตฺถโต ปน สตฺต สญฺญา โหนฺติ. สมาปนฺนกวาโร หิ ปุริมาหิ ฉหิ สงฺคหิโตเยว. ๒- ตยิทํ สงฺขตนฺติ ตํ อิทํ สพฺพมฺปิ สญฺญาคตํ สทฺธึ ทิฏฺฐิคเตน สงฺขตํ ปจฺจเยหิ สมาคนฺตฺวา กตํ. โอฬาริกนฺติ สงฺขตตฺตาว โอฬาริกํ. อตฺถิ โข ปน สงฺขารานํ นิโรโธติ เอเตสํ ปน สงฺขตนฺติ วุตฺตานํ สงฺขารานํ นิโรโธติ สงฺขาตํ นิพฺพานํ นาม อตฺถิ. อตฺเถตนฺติ อิติ วิทิตฺวาติ ตํ โข ปน นิพฺพานํ "อตฺถิ เอตนฺ"ติ เอวํ ชานิตฺวา. ตสฺส นิสฺสรณทสฺสาวีติ ตสฺส สงฺขตสฺส นิสฺสรณทสฺสี นิพฺพานทสฺสี. ตถาคโต ตทุปาติวตฺโตติ ตํ สงฺขตํ อติกฺกนฺโต ๓- สมติกฺกนฺโตติ อตฺโถ.
[๒๓] ตตฺราติ เตสุ อฏฺฐสุ อสญฺญีวาเทสุ. รูปึ วาติอาทีนิ สญฺญีวาเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ. อยญฺจ ยสฺมา อสญฺญีวาโท, ตสฺมา อิธ ทุติยํ จตุกฺกํ น วุตฺตํ. ปฏิกฺโกสนฺตีติ ปฏิพาหนฺติ ปฏิเสเธนฺติ. สญฺญา โรโคติอาทีสุ อาพาธฏฺเฐน โรโค, สโทสฏฺเฐน คณฺโฑ, อนุปวิฏฺฐฏฺเฐน สลฺลํ. อาคตึ วา คตึ วาติอาทีสุ ปฏิสนฺธิวเสน อาคตึ, จุติวเสน คตึ, จวนวเสน จุตึ, อุปปชฺชนวเสน อุปปตฺตึ, ปุนปฺปุนํ อุปฺปชฺชิตฺวา อปราปรํ วฑฺฒนวเสน วุฑฺฒึ วิรุฬฺหึ เวปุลฺลํ.