เอตฺตาวตา กึ กถิตํ โหติ? สงฺคณิการาโม ภิกฺขุ คณพนฺธนพทฺโธ เนว โลกิยคุณํ, น จ โลกุตฺตรคุณํ นิพฺพตฺเตตุํ สกฺโกติ, คณํ วิโนเทตฺวา ปน

เอวํ สงฺคณิการามสฺส คุณาธิคมาภาวํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ โทสุปฺปตฺตึ ทสฺเสนฺโต นาหํ อานนฺทาติอาทิมาห. ตตฺถ รูปนฺติ สรีรํ. ยตฺถ รตฺตสฺสาติ ยสฺมึ รูเป ราควเสน รตฺตสฺส. น อุปฺปชฺเชยฺยุนฺติ ยสฺมึ รูเป รตฺตสฺส น อุปฺปชฺเชยฺยุํ, ตํ รูปํ น สมนุปสฺสามิ, อถโข สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานานํ ทสพลสฺส สาวกตฺตุปคมนสงฺขาเตน อญฺญถาภาเวน สญฺชยสฺส วิย, อุปาลิคหปติโน อญฺญถาภาเวน นาฏปุตฺตสฺส วิย, ปิยชาติกสุตฺเต ๑- เสฏฺฐิอาทีนํ วิย จ อุปฺปชฺชนฺติเยว.

[๑๘๗] อยํ โข ปน อานนฺทาติ โก อนุสนฺธิ? สเจ หิ โกจิ ทุพฺพุทฺธิ นวปพฺพชิโต วเทยฺย "สมฺมาสมฺพุทฺโธ เขตฺตํ ปวิฏฺฐา คาวิโย วิย อเมฺหเยว คณโต นีหรติ, เอกีภาเว นิโยเชติ, สยํ ปน ราชราชมหามตฺตาทีหิ ปริวุโต วิหรตี"ติ, ตสฺส วจโนกาสุปจฺเฉทนตฺถํ "จกฺกวาฬปริยนฺตาย ปริสาย มชฺเฌ นิสินฺโนปิ ตถาคโต เอกโกวา"ติ ทสฺเสตุํ อิมํ เทสนํ อารภิ. ตตฺถ สพฺพนิมิตฺตานนฺติ รูปาทีนํ สงฺขตนิมิตฺตานํ. อชฺฌตฺตนฺติ นิยกชฺฌตฺตํ. ๒- สุญฺญตนฺติ สุญฺญตผลสมาปตฺตึ. ตตฺร เจติ อุปโยคตฺเถ ภุมฺมํ, ตํ เจติ วุตฺตํ โหติ. ปุน ตตฺราติ ตสฺมึ ปริสมชฺเฌ ฐิโต. วิเวกนินฺเนนาติ นิพฺพานนินฺเนน. พฺยนฺตีภูเตนาติ อาสวฏฺฐานียธมฺเมหิ วิคตนฺเตน นิสฺสเฏน วิสํยุตฺเตน. อุยฺโยชนิกปฏิสํยุตฺตนฺติ คจฺฉถ ตุเมฺหติ เอวํ อุยฺโยชนิเกน วจเนน ปฏิสํยุตฺตํ.