[๑๙๓] สตฺถาติ พาหิรโก ติตฺถกรสตฺถา. อนฺวาวฏฺฏนฺตี ๑- อนุอาวตฺตนฺติ อุปสงฺกมนฺติ มุจฺฉํ นิกามยตีติ มุจฺฉนตณฺหํ ปตฺเถติ, ปวตฺเตตีติ อตฺโถ. อาจริยูปทฺทเวนาติ อตฺตโน อพฺภนฺตเร อุปฺปนฺเนน กิเลสุปทฺทเวน อาจริยุปทฺทโว. เสสุปทฺทเวสุปิ เอเสว นโย. อวธึสุ นนฺติ มารยึสุ นํ. เอเตน หิ ๒- คุณมรณํ กถิตํ.

วินิปาตายาติ สุฏฺฐุ นิปตนาย. กสฺมา ปน พฺรหฺมจารุปทฺทโวว "ทุกฺขวิปากตโร จ กฏุกวิปากตโร จ วินิปาตาย จ สํวตฺตตี"ติ วุตฺโตติ. พาหิรปพฺพชฺชา หิ อปฺปลาภา, ตตฺถ มหนฺโต นิพฺพตฺเตตพฺพคุโณ นตฺถิ, อฏฺฐสมาปตฺติปญฺญามตฺตกเมว โหติ. อิติ ยถา คทฺรภปิฏฺฐิโต ปติตสฺส มหนฺตํ ทุกฺขํ น โหติ, สรีรสฺส ปํสุมกฺขนมตฺตเมว โหติ, เอวํ พาหิรสมเย โลกิยคุณมตฺตโตว ปริหายติ, เตน ปุริมํ อุปทฺทวทฺวยํ น เอวํ วุตฺตํ. สาสเน ปน ปพฺพชฺชา มหาลาภา, ตตฺถ จตฺตาโร มคฺคา จตฺตาริ ผลานิ นิพฺพานนฺติ มหนฺตา อธิคนฺตพฺพคุณา. อิติ ยถา อุภโต สุชาโต ขตฺติยกุมาโร หตฺถิกฺขนฺธวรคโต นครํ อนุสญฺจรนฺโต หตฺถิกฺขนฺธโต ปติโต มหาทุกฺขํ นิคจฺฉติ,

[๑๙๖] ตสฺมาติ ยสฺมา เสสุปทฺทเวหิ พฺรหฺมจารุปทฺทโว ทุกฺขวิปากตโร, ยสฺมา วา สปตฺตปฏิปตฺตึ วีติกฺกมนฺโต ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตติ, มิตฺตปฏิปตฺตึ หิตาย, ตสฺมา. เอวํ อุปริเมนปิ เหฏฺฐิเมนปิ อตฺเถน โยเชตพฺพํ. มิตฺตวตายาติ มิตฺตปฏิปตฺติยา. สปตฺตวตายาติ เวรปฏิปตฺติยา.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๑๗๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มหาสุญญตสูตร”