เวรีนํ เมตฺตจิตฺตปฏิลาโภ จตุพฺรหฺมวิหารปฏิลาภสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, อวีจิมฺหิ อคฺคินิพฺพานํ เอกาทสอคฺคินิพฺพานสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, โลกนฺตราโลโก อวิชฺชนฺธการํ วิธมิตฺวา ญาณาโลกทสฺสนสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, มหาสมุทฺทสฺส มธุรรตา นิพฺพานรเสน เอกรสภาวสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, วาตสฺส อวายนํ ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิคตภินฺทนสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ. สกุณานํ ปฐวีคมนํ มหาชนสฺส โอวาทํ สุตฺวา ปาเณหิ สรณคมนสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, จนฺทสฺส อติวิโรจนํ พหุชนกนฺตตาย ปุพฺพนิมิตฺตํ, สูริยสฺส อุณฺหสีตวิวชฺชนอุตุสุขตา กายิกเจตสิกสุขุปฺปตฺติยา ปุพฺพนิมิตฺตํ, เทวตานํ วิมานทฺวาเรสุ อปฺโผฏนาทีหิ กีฬนํ พุทฺธภาวํ ปตฺวา อุทานํ อุทานสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, จาตุทฺทีปิกมหาเมฆสฺส วสฺสนํ มหโต ธมฺมเวควสฺสสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, ขุทาปีฬนสฺส อภาโว กายคตาสติอมตปฏิลาภสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, ปิปาสปีฬนสฺส อภาโว วิมุตฺติสุเขน สุขิตภาวสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, ทฺวารกวาฏานํ สยเมว วิวรณํ อฏฺฐงฺคิกมคฺคทฺวารวิวรณสฺส ปุพฺพนิมิตฺตํ, รุกฺขานํ ปุปฺผผลคหณํ วิมุตฺติปุปฺเผหิ ปุปฺผีตสฺส จ สามญฺญผลภารภริตภาวสฺส จ ปุพฺพนิมิตฺตํ, ทสสหสฺสีโลกธาตุยา เอกธชมาลตา อริยทฺธชมาลามาลิตาย ปุพฺพนิมิตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ. อยํ สมฺพหุลวาโร นาม.

เอตฺถ ปญฺหํ ๑- ปุจฺฉนฺติ:- "ยทา มหาปุริโส ปฐวิยํ ปติฏฺฐหิตฺวา อุตฺตราภิมุโข คนฺตฺวา อาสภํ วาจํ ภาสติ, ตทา กึ ปฐวิยา คโต, อุทาหุ อากาเสน. ทิสฺสมาโน คโต, อุทาหุ อทิสฺสมาโน. อเจลโก คโต, อุทาหุ อลงฺกตปฺปฏิยตฺโต. ทหโร หุตฺวา คโต, อุทาหุ มหลฺลโก. ปจฺฉาปิ กึ ตาทิโสว อโหสิ, อุทาหุ ปน พาลทารโก"ติ. อยํ ปน ปโญฺห เหฏฺฐาโลหปาสาเท สํฆสนฺนิปาเต ติปิฏกจูฬาภยตฺเถเรน วิสฺสชฺชิโต. เถโร กิเรตฺถ นิยติปุพฺเพกตกมฺมอิสฺสรนิมฺมานวาทวเสน ตนฺตํ พหุลํ วตฺวา อวสาเน เอวํ พฺยากาสิ "มหาปุริโส ปฐวิยํ คโต, มหาชนสฺส ปน อากาเส คจฺฉนฺโต วิย อโหสิ. ทิสฺสมาโน คโต, มหาชนสฺส ปน อทิสฺสมาโน วิย อโหสิ. อเจลโก คโต, มหาชนสฺส ปน อลงฺกตปฺปฏิยตฺโตว อุปฏฺฐาสิ. ทหโรว คโต, มหาชนสฺส ปน โสฬสวสฺสุทฺเทสิโก วิย อโหสิ. ปจฺฉา ปน พาลทารโกว อโหสิ, น ตาทิโส"ติ. เอวํ วุตฺเต ปริสา จสฺส "พุทฺเธน วิย หุตฺวา โภ เถเรน ปโญฺห กถิโต"ติ อตฺตมนา อโหสิ. โลกนฺตริกวาโร วุตฺตนโย เอว.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๑๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อัจฉริยัพภูตธัมมสูตร”