[๒๓๗] อิทานิ ปุถุสทฺโทติอาทิคาถาสุ ปุถุ มหาสทฺโท อสฺสาติ ปุถุสทฺโท. สมชโนติ สมาโน เอกสทิโส ชโน, สพฺโพวายํ ภณฺฑนการกชโน สมนฺตโต สทฺทนิจฺฉรเณน ปุถุสทฺโท เจว สทิโส จาติ วุตฺตํ โหติ. น พาโล โกจิ มญฺญถาติ ตตฺร โกจิ เอโกปิ อหํ พาโลติ น มญฺญติ, สพฺเพปิ ปณฺฑิตมานิโนเยว. นาญฺญํ ภิยฺโย อมญฺญรุนฺติ โกจิ เอโกปิ อหํ พาโลติ จ น มญฺญิ, ภิยฺโย จ สํฆสฺมึ ภิชฺชมาเน อญฺญมฺปิ เอกํ "มยฺหํ การณา สํโฆ ภิชฺชตี"ติ อิทํ การณํ น มญฺญีติ อตฺโถ.

ปริมุฏฺฐาติ มุฏฺฐสฺสติโน. วาจาโคจรภาณิโนติ ราการสฺส รสฺสาเทโส กโต, วาจาโคจราว, น สติปฏฺฐานโคจรา, ภาณิโน จ ๓- กถํ ภาณิโน? ยาวิจฺฉนฺติ มุขายามํ ยาว มุขํ ปสาเรตุํ อิจฺฉนฺติ, ตาว ปสาเรตฺวา ภาณิโน, เอโกปิ สํฆคารเวน มุขสงฺโกจนํ น กโรตีติ อตฺโถ. เยน นีตาติ เยน กลเหน อิมํ นิลฺลชฺชภาวํ นีตา. น ตํ วิทูติ น ตํ ชานนฺติ "เอวํ สาทีนโว อยนฺ"ติ.

เย จ ตํ อุปนยฺหนฺตีติ ตํ อกฺโกจฺฉิ มนฺติอาทิกํ อาการํ เย อุปนยฺหนฺติ. สนนฺตโนติ โปราโณ.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๒๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. อุปักกิเลสสูตร”