[๓] คาฬฺหุปเลปเนนาติ ๒- พหลูปเลปเนน, ปุนปฺปุนํ วิสรญฺชิเตน, น ปน ขลิยา ลิตฺเตน วิย. เอสนิยาติ เอสนิสลากาย อนฺตมโส อนฺตกวฏฺฏิยาปิ. เอเสยฺยาติ คมฺภีรํ วา อุตฺตานํ วาติ วีมํเสยฺย. อคทงฺคารนฺติ ฌามหริตกสฺส วา อามลกสฺส วา จุณฺณํ. โอทเทยฺยาติ ปกฺขิเปยฺย. อโรโคติอาทิ มาคณฺฑิยสุตฺเต ๓- วุตฺตเมว.

เอวเมว โขติ เอตฺถ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ, สลฺเลน วิทฺธสฺส หิ วิทฺธกาเล เวทนาย ปากฏกาโล วิย อิเมสํ "มยํ ปุพฺเพ อหุมฺหา วา ๑- โน วา, ปาปกมฺมํ อกริมฺหา ๒- วา โน วา, เอวรูปํ วา ปาปํ อกริมฺหา"ติ ๓- ชานนกาโล สิยา. วณมุขสฺส ปริกนฺตนาทีสุ จตูสุ กาเลสุ เวทนาย ปากฏกาโล วิย "เอตฺตกํ วา โน ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ, เอตฺตเก วา ทุกฺเข ๔- นิชฺชิณฺเณ สพฺพเมว ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ ภวิสฺสติ, สุทฺธนฺเต ปติฏฺฐิตา นาม ภวิสฺสามา"ติ ชานนกาโล สิยา. อปรภาเค ผาสุกภาวชานนกาโล วิย ทิฏฺเฐว ธมฺเม อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย จ ๕- ชานนกาโล สิยา. เอวเมตฺถ เอกาย อุปมาย ตโย อตฺถา, จตูหิ อุปมาหิ เอโก อตฺโถ ปริทีปิโต.

[๔] อิเม ปน ตโต เอกมฺปิ น ชานนฺติ, วิรชฺฌิตฺวา คเต สลฺเล อวิทฺโธปิ ๖- "วิทฺโธสิ มยา"ติ ปจฺจตฺถิกสฺส วจนปฺปมาเณเนว "วิทฺโธสฺมี"ติ สญฺญํ อุปฺปาเทตฺวา ทุกฺขปฺปตฺตปุริโส วิย เกวลํ มหานิคนฺถสฺส วจนปฺปมาเณน สพฺพเมตํ สทฺทหนฺตา เอวมาคนฺตุกสลฺลูปมาย ๗- ภควตา นิคฺคหิตา ปจฺจาหริตุํ อสกฺโกนฺตา ยถา นาม ทุพฺพโล สุนโข มิคํ อุฏฺฐาเปตฺวา สามิกสฺส อภิมุขํ กริตฺวา อตฺตนา โอสกฺกติ, เอวํ มหานิคนฺถสฺส มตฺถเก วาทํ ปกฺขิปนฺตา นิคนฺโถ อาวุโสติอาทิมาหํสุ.