ปุนทิวเส อุฏฺฐิเต อรุเณ สรีรปฏิชคฺคนํ กตฺวา ปุน สตฺถวาหํ อนุพนฺธติ, ปาตราสกาเล กุลปุตฺตสฺส ปตฺตํ คเหตฺวา ขาทนียโภชนียํ ปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา เทนฺติ. ตํ อุตฺตณฺฑุลมฺปิ โหติ กิลินฺนมฺปิ สมสกฺขรมฺปิ อโลณาติโลณมฺปิ, กุลปุตฺโต ปวิสนฏฺฐานํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา อมตํ วิย ปริภุญฺชิตฺวา เอเตน นิยาเมน อฏฺฐหิ อูนกานิ เทฺวโยชนสตานิ คโต. เชตวนทฺวารโกฏฺฐกสฺส ปน สมีเปน คจฺฉนฺโตปิ "กหํ สตฺถา วสตี"ติ น ปุจฺฉิ, กสฺมา? สตฺถุคารเวน เจว รญฺโญ เปสิตสาสนวเสน จ. รญฺโญ หิ "อิธ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชตี"ติ สตฺถารํ ราชคเห อุปฺปนฺนํ วิย กตฺวา สาสนํ เปสิตํ, ตสฺมา นํ อปุจฺฉิตฺวา อิมํ ปญฺจจตฺตาลีสโยชนมตฺตํ มคคํ อติกฺกนฺโต. โส สูริยตฺถงฺคมนเวลาย ราชคหํ ปตฺวา สตฺถา กหํ วสตีติ ปุจฺฉิ. กุโต นุ ภนฺเต อาคโตติ. อิโต อุตฺตรโตติ. สตฺถา ตุยฺหํ อาคตมคฺเค อิโต ปญฺจจตฺตาลีสโยชนมตฺเต สาวตฺถิ นาม อตฺถิ, ตตฺถ วสตีติ. กุลปุตฺโต จินฺเตสิ "อิทานิ อกาโล น สกฺกา คนฺตุํ อชฺช อิเธว วสิตฺวา เสฺว สตฺถุ สนฺติกํ คมิสฺสามี"ติ. ตโต "วิกาเล สมฺปตฺตปพฺพชิตา กหํ วสนฺตี"ติ ปุจฺฉิ. อิมาย กุมฺภการสาลาย ภนฺเตติ. อถ โส ตํ กุมฺภการํ ยาจิตฺวา ตตฺถ วาสตฺถาย ปวิสิตฺวา นิสีทิ.

ภควาปิ ตํทิวสํ ปจฺจูสกาเล โลกํ โวโลเกนฺโต ปุกฺกุสาตึ ทิสฺวา จินฺเตสิ "อยํ กุลปุตฺโต สหาเยน เปสิตํ สาสนมตฺตกํ วาเจตฺวา อติเรกโยชนสติกํ มหารชฺชํ ปหาย มํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตฺวา อฏฺฐหิ อูนกานิ ทฺวิโยชนสตานิ อติกฺกมฺม ราชคหํ ปาปุณิสฺสติ, มยิ อคจฺฉนฺเต ปน ตีณิ สามญฺญผลานิ อปฺปฏิวิชฺฌิตฺวา เอกรตฺติวาเสน อนาถกาลกิริยํ กริสฺสติ, มยิ ปน คเต ตีณิ สามญฺญผลานิ ปฏิวิชฺฌิสฺสติ. ชนสงฺคหตฺถาเยว ปน มยา สตสหสฺสกปฺปาธิกานิ จตฺตาริ อสงฺเขฺยยฺยานิ ปารมิโย ปูริตา, กริสฺสามิ ตสฺส สงฺคหนฺ"ติ ปาโตว สรีรปฏิชคฺคนํ กตฺวา ภิกฺขุสํฆปริวุโต สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต คนฺธกุฏึ ปวิสิตฺวา มุหุตฺตํ อตฺตทรถกิลมถํ ๑- ปฏิปสฺสมฺเภตฺวา "กุลปุตฺโต มยิ คารเวน ทุกฺกรํ อกาสิ, อติเรกติโยชนสตํ ๒- รชฺชํ ปหาย อนฺตมโส มุขโธวนทายกมฺปิ เจฏกํ อคฺคเหตฺวา เอกโกว นิกฺขนฺโต"ติ สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานาทีสุ กญฺจิ อนามนฺเตตฺวา สยเมว อตฺตโน ปตฺตจีวรํ คเหตฺวา เอกโกว นิกฺขนฺโต. คจฺฉนฺโต จ เนว อากาเส อุปฺปติ, น ปฐวึ สงฺขิปิ, "กุลปุตฺโต มม ลชฺชมาโน หตฺถิอสฺสรถสุวณฺณสิวิกาทีสุ เอกยาเนปิ อนิสีทิตฺวา อนฺตมโส เอกปฏลิกํ อุปาหนมฺปิ อนารุยฺห ปณฺณจฺฉตฺตกมฺปิ อคฺคเหตฺวา นิกฺขนฺโต, มยาปิ ปทสาว คนฺตุํ วฏฺฏตี"ติ ปุน จินฺเตตฺวา ปทสาว อคมาสิ.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๓๐๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ธาตุวิภังคสูตร”