โส อสีติ อนุพฺยญฺชนานิ พฺยามปฺปภา ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานีติ อิมํ พุทฺธสิรึ ปฏิจฺฉาเทตฺวา พลาหกปฏิจฺฉนฺโน ปุณฺณจนฺโท วิย อญฺญตรภิกฺขุเวเสน คจฺฉนฺโต เอกปจฺฉาภตฺเตเนว ปญฺจจตฺตาลีส โยชนานิ อติกฺกมฺม สูริยตฺถงฺคมนเวลาย กุลปุตฺเต ปวิฏฺฐมตฺเตเยว ตํ กุมฺภการสาลํ ปาปุณิ. ตํ สนฺธาย วุตฺตํ "เตน โข ปน สมเยน ปุกฺกุสาติ นาม กุลปุตฺโต ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส สทฺธาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส ตสฺมึ กุมฺภการานิเวสเน ปฐมํ วาสูปคโต โหตี"ติ.

เอวํ คนฺตฺวาปิ ปน ภควา "อหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ"ติ ปสยฺห กุมฺภการสาลํ ปวิสิตฺวา ทฺวาเร ฐิตโกว กุลปุตฺตํ โอกาสํ กาเรนฺโต สเจ เต ภิกฺขูติอาทิมาห. อุรุนฺทนฺติ วิวิตฺตํ อสมฺพาธํ. วิหรตายสฺมา ยถาสุขนฺติ เยน เยน อิริยาปเถน ผาสุ โหติ, เตน เตน ยถาสุขํ อายสฺมา วิหรตูติ โอกาสํ อกาสิ. อติเรกโยชนสตํ หิ รชฺชํ ปหาย ปพฺพชิโต กุลปุตฺโต ปรสฺส ฉฑฺฑิตปติตํ

อิติ ภควาปิ อสมฺภินฺนมหาสมฺมตวํเส อุปฺปนฺโน, กุลปุตฺโตปิ ขตฺติยคพฺเภ วฑฺฒิโต. ภควาปิ อภินีหารสมฺปนฺโน, กุลปุตฺโตปิ อภินีหารสมฺปนฺโน. ภควาปิ รชฺชํ ปหาย ปพฺพชิโต, กุลปุตฺโตปิ. ภควาปิ สุวณฺณวณฺโณ, กุลปุตฺโตปิ. ภควาปิ สมาปตฺติลาภี, กุลปุตฺโตปิ. อิติ เทฺวปิ ขตฺติยา เทฺวปิ อภินีหารสมฺปนฺนา เทฺวปิ ราชปพฺพชิตา เทฺวปิ สุวณฺณวณฺณา เทฺวปิ สมาปตฺติลาภิโน กุมฺภการสาลํ ปวิสิตฺวา นิสินฺนาติ เตหิ กุมฺภการสาลา อติวิย โสภติ, ทฺวีหิ สีหาทีหิ ปวิฏฺฐคุหาทีนิ อาหริตฺวา ทีเปตพฺพํ. เตสุ ปน ทฺวีสุ ภควา "สุขุมาโล อหํ ปรมสุขุมาโล เอกปจฺฉาภตฺเตน ปญฺจจตฺตาลีส โยชนานิ อาคโต, มุหุตฺตํ ตาว สีหเสยฺยํ กปฺเปตฺวา มคฺคทรถํ ปฏิปสฺสมฺเภมี"ติ จิตฺตมฺปิ อนุปฺปาเทตฺวา นิสีทนฺโตว ผลสมาปตฺตึ สมาปชฺชิ. กุลปุตฺโตปิ "ทฺวานวุติโยชนสตํ อาคโตมฺหิ, มุหุตฺตํ ตาว นิปชฺชิตฺวา มคฺคทรถํ วิโนเทมี"ติ จิตฺตํ อนุปฺปาเทตฺวา นิสีทมาโนว อานาปานจตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิ. อิทํ สนฺธาย อถ โข ภควา พหุเทว รตฺตินฺติอาทิ วุตฺตํ.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๓๐๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ธาตุวิภังคสูตร”