โคตฺรภุโนติ โคตฺตมตฺตกเมว อนุภวมานา, นามมตฺตสมณาติ อตฺโถ. กาสาวกณฺฐาติ กาสาวกณฺฐนามกา. เต กิร เอกํ กาสาวกฺขณฺฑํ หตฺเถ วา คีวาย วา พนฺธิตฺวา วิจริสฺสนฺติ. ฆรทฺวารํ ปน เตสํ ปุตฺตภริยากสิวณิชฺชาทิกมฺมานิ จ ปากติกาเนว ภวิสฺสนฺติ. เตสุ ทุสฺสีเลสุ สํฆํ อุทฺทิสฺส ทานํ ทสฺสนฺตีติ เอตฺถ ทุสฺสีลสํฆนฺติ น วุตฺตํ. สํโฆ หิ ทุสฺสีโล นาม นตฺถิ. ทุสฺสีลา นาม ปน อุปาสกา เตสุ ทุสฺสีเลสุ สํฆํ อุทฺทิสฺส เทมาติ ทานํ ทสฺสนฺติ. อิติ ภควตา พุทฺธปฺปมุเข สํเฆ ทินฺนทกฺขิณาปิ คุณสงฺขาย อสงฺเขฺยยฺยาติ วุตฺตา. กาสาวกณฺฐสํเฆ ทินฺนทกฺขิณาปิ คุณสงฺขาเยว อสงฺเขฺยยฺยาติ วุตฺตา. สํฆคตา ทกฺขิณา หิ สํเฆ จิตฺตีการํ กาตุํ สกฺโกนฺตสฺส โหติ, สํเฆ ปน จิตฺตีกาโร ทุกฺกโร โหติ.

โย หิ สํฆคตํ ทกฺขิณํ ทสฺสามีติ เทยฺยธมฺมํ ปฏิยาเทตฺวา วิหารํ คนฺตฺวา "ภนฺเต สํฆํ อุทฺทิสฺส เอกํ เถรํ เทถา"ติ วทติ, อถ สํฆโต สามเณรํ ลภิตฺวา "สามเณโร เม ลทฺโธ"ติ อญฺญถตฺตํ อาปชฺชติ, ตสฺส ทกฺขิณา สํฆคตา น โหติ. มหาเถรํ ลภิตฺวา "มหาเถโร เม ลทฺโธ"ติ โสมนสฺสํ อุปฺปาเทนฺตสฺสาปิ น โหติเยว. โย ปน สามเณรํ วา อุปสมฺปนฺนํ วา ทหรํ วา เถรํ วา พาลํ วา ปณฺฑิตํ วา ยงฺกิญฺจิ สํฆโต ลภิตฺวา นิพฺเพมติโก หุตฺวา สํฆสฺส เทมีติ สํเฆ จิตฺตีการํ กาตุํ สกฺโกติ, ตสฺส ทกฺขิณา สํฆคตา นาม โหติ, ปรสมุทฺทวาสิโน กิร เอวํ กโรนฺติ.

ตตฺถ หิ เอโก วิหารสามี กุฏุมฺพิโก "สํฆคตํ ทกฺขิณํ ทสฺสามี"ติ สํฆโต อุทฺทิสิตฺวา เอกํ ภิกฺขุํ เทถาติ ยาจิ, โส เอกํ ทุสฺสีลภิกฺขุํ ลภิตฺวา นิสินฺนฏฺฐานํ โอปุญฺชาเปตฺวา อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา อุปริ วิตานํ พนฺธิตฺวา คนฺธธูปปุปฺเผหิ ปูชิตฺวา ปาเท โธวิตฺวา เตเลน มกฺขิตฺวา พุทฺธสฺส นิปจฺจการํ กโรนฺโต วิย สํเฆ จิตฺตีกาเรน เทยฺยธมฺมํ อทาสิ, โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ วิหารชคฺคนตฺถาย กุทาลกํ เทถาติ ฆรทฺวารํ อาคโต, อุปาสโก นิสินฺโนว กุทาลํ ปาเทน ขิปิตฺวา "คณฺหา"ติ อทาสิ. ตเมนํ มนุสฺสา อาหํสุ "ตุเมฺหหิ ปาโตว เอตสฺส กตสกฺกาโร วตฺตุํ น สกฺกา, อิทานิ อุปจารมตฺตกมฺปิ นตฺถิ, กึ นาเมตนฺ"ติ. อุปาสโก "สํฆสฺส โส อยฺยา จิตฺตีกาโร, น เอตสฺสา"ติ อาห. กาสาวกณฺฐสํฆสฺส ทินฺนทกฺขิณํ ปน โก โสเธตีติ? สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานาทโย อสีติมหาเถรา โสเธนฺตีติ. อปิจ เถรา จิรปรินิพฺพุตา, เถเร อาทึ กตฺวา ยาวชฺช ธรมานา ขีณาสวา โสเธนฺติเยว.