ตตฺถ สิยา:- ปุถุชฺชนสฺส ตาว อารมฺมณํ อสปฺปายํ โหตุ, ขีณาสวสฺส กถํ อสปฺปายนฺติ. ยทคฺเคน ปุถุชฺชนสฺส อสปฺปายํ, ตทคฺเคน ขีณาสวสฺสาปิ อสปฺปายเมว. วิสํ นาม ชานิตฺวา ขาทิตมฺปิ อชานิตฺวา ขาทิตมฺปิ วิสเมว. น หิ ขีณาสเวนปิ "อหํ ขีณาสโว"ติ อสํวุเตน ภวิตพฺพํ. ๑- ขีณาสเวนปิ ยุตฺตปฺปฏิยุตฺเตเนว ๒- ภวิตุํ วฏฺฏติ.

[๖๔] ตตฺถ สมเณนาติ พุทฺธสมเณน. ฉนฺทราคพฺยาปาเทนาติ โส อวิชฺชาสงฺขาโต วิสโทโส ฉนฺทราเคน จ พฺยาปาเทน จ รุปฺปติ กุปฺปติ. อสปฺปายานีติ อวฑฺฒิกรานิ อารมฺมณานิ. อนุทฺธํเสยฺยาติ โสเสยฺย มิลาเปยฺย. สอุปาทิเสสนฺติ สคหณเสสํ, อุปาทิตพฺพํ คณฺหิตพฺพํ อิธ อุปาทีติ วุตฺตํ. อนลํ จ เต อนฺตรายายาติ ชีวิตนฺตรายํ เต กาตุํ อสมตฺถํ. รโชสูกนฺติ รโช จ วีหิสุกาทิ จ สูกํ. อสุจิวิสโทโสติ ๓- โส จ วิสโทโส. ตทุภเยนาติ ยา สา อสปฺปายกิริยา โย จ วิสโทโส, เตน อุภเยน. ปุถุตฺตนฺติ มหนฺตภาวํ.

เอวเมว โขติ เอตฺถ สอุปาทานสลฺลุทฺธาโร วิย อปฺปหีโน อวิชฺชาวิสโทโส ทฏฺฐพฺโพ, อสปฺปายกิริยาย ฐิตภาโว วิย ฉสุ ทฺวาเรสุ อสํวุตกาโล, ตทุภเยน วเณ ปุถุตฺตคเต มรณํ วิย สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตนํ, มรณมตฺตทุกฺขํ วิย อญฺญตราย ครุกาย สงฺกิลิฏฺฐาย อาปตฺติยา อาปชฺชนํ ทฏฺฐพฺพํ. สุกฺกปกฺเขปิ อิมินาว นเยน โอปมฺมสํสนฺทนํ เวทิตพฺพํ.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๕๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. สุนักขัตตสูตร”