[๗๓] นิสฺสาย นิสฺสายาติ ตํ ตํ สมาปตฺตึ นิสฺสาย. โอฆสฺส นิตฺถรณา อกฺขาตาติ โอฆตรณํ กถิตํ, ตติยชฺฌานํ ปาทกํ กตฺวา ฐิตภิกฺขุโน โอฆนิตฺถรณา กถิตา ฯเปฯ เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ ปาทกํ กตฺวา ฐิตภิกฺขุโน โอฆนิตฺถรณา กถิตาติ วทติ.

กตโม ปน ภนฺเต อริโย วิโมกฺโขติ อิธ กึ ปุจฺฉติ? สมาปตฺตึ ตาว ปทฏฺฐานํ กตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตํ คณฺหนฺโต ภิกฺขุ นาวํ วา อุฬุมฺปาทีนิ วา นิสฺสาย มโหฆํ ตริตฺวา ปารํ คจฺฉนฺโต วิย น กิลมติ. สุกฺขวิปสฺสโก ปน ปกิณฺณกสงฺขาเร สมฺมสิตฺวา อรหตฺตํ คณฺหนฺโต พาหุพเลน โสตํ ฉินฺทิตฺวา ปารํ คจฺฉนฺโต วิย กิลมติ. อิติ อิมสฺส สุกฺขวิปสฺสกสฺส อรหตฺตํ ปุจฺฉามีติ ปุจฺฉติ. อริยสาวโกติ สุกฺขวิปสฺสโก อริยสาวโก. อยญฺหิ เหฏฺฐา อฏฺฐหิ ภิกฺขูหิ ปญฺญวนฺตตโร เตสญฺจ ภิกฺขูนํ อตฺตโน จาติ นวนฺนมฺปิ กมฺมฏฺฐานํ เอกโต กตฺวา สมฺมสติ. เอส สกฺกาโย ยาวตา สกฺกาโยติ ยตฺตโก เตภูมกวฏฺฏสงฺขาโต สกฺกาโย นาม อตฺถิ, สพฺโพปิ โส เอส สกฺกาโย, น อิโต ปรํ สกฺกาโย อตฺถีติ ปฏิสญฺจิกฺขติ.

เอตํ อมตํ ยทิทํ อนุปาทา จิตฺตสฺส วิโมกฺโขติ โย ปเนส จิตฺตสฺส อนุปาทาวิโมกฺโข นาม, เอตํ อมตํ เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตนฺติ ปฏิสญฺจิกฺขติ. อญฺญตฺถ จ "อนุปาทา จิตฺตสฺส วิโมกฺโข"ต นิพฺพานํ วุจฺจติ, อิมสฺมึ ปน สุตฺเต สุกฺขวิปสฺสกสฺส อรหตฺตํ กถิตํ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมว.