ยํ ปน อนฺตมโส มรณสนฺติเกปิ กตํ กมฺมํ ภวนฺตเร วิปากํ เทติ, ตํ สพฺพํ สมฺปรายเวทนียํ นาม. ตตฺถ โย อปริหีนสฺส ฌานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺติ, ๑- โส อิธ นิพฺพตฺติตวิปาโกติ วุตฺโต. ตสฺส มูลภูตํ กมฺมํ เนว ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ น สมฺปรายเวทนียนฺติ น วิจาริตํ, กิญฺจาปิ น วิจาริตํ, สมฺปรายเวทนียเมว ปเนตนฺติ เวทิตพฺพํ. โย ปฐมมคฺคาทีนํ ภวนฺตเร ผลสมาปตฺติวิปาโก, โส อิธ นิพฺพตฺติตคุโณเตฺวว วุตฺโต. กิญฺจาปิ เอวํ วุตฺโต, มคฺคกมฺมํ ปน ปริปกฺกเวทนียนฺติ เวทิตพฺพํ. มคฺคเจตนาเยว หิ สพฺพลหุผลทายิกา อนนฺตรผลตฺตา.
[๘] พหุเวทนียนฺติ สญฺญาภวูปคํ. อปฺปเวทนียนฺติ อสญฺญาภวูปคํ. สเวทนียนฺติ สวิปากกมฺมํ. อเวทนียนฺติ อวิปากกมฺมํ. เอวํ สนฺเตติ อิเมสํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียาทีนํ กมฺมานํ อุปกฺกเมน สมฺปรายเวทนียาทิภาวการณสฺส อลาเภ สติ. อผโลติ นิปฺผโล นิรตฺถโกติ. เอตฺตาวตา อนิยฺยานิกสาสเน ปโยคสส อผลตฺตํ ทสฺเสตฺวา ปธานจฺเฉทกวาโท นาม ทสฺสิโตติ เวทิตพฺโพ. สหธมฺมิกา วาทานุวาทาติ ปเรหิ วุตฺตการเณน สการณา หุตฺวา นิคนฺถานํ วาทา จ อนุวาทา จ. คารยฺหฏฺฐานํ อาคจฺฉนฺตีติ วิญฺญูหิ ครหิตพฺพการณํ อาคจฺฉนฺติ. "วาทานุปฺปตฺตา คารยฺหฏฺฐานา"ติปิ ปาโฐ. ตสฺสตฺโถ:- ปเรหิ วุตฺเตน การเณน สการณา หุตฺวา นิคนฺถานํ วาทํ อนุปฺปตฺตา ๒- ตํ วาทํ โสเสนฺตา มิลาเปนฺตา ทุกฺกฏกมฺมการิโนติอาทโย ทส คารยฺหฏฺฐานา อาคจฺฉนฺติ.
[๙] สงฺคติภาวเหตูติ นิยติภาวการณา. ปาปสงฺคติกาติ ปาปนิยติโน. อภิชาติเหตูติ ฉฬาภิชาติเหตุ.