Gotrabhunoti gottamattakameva anubhavamānā, nāmamattasamaṇāti attho. Kāsāvakaṇṭhāti kāsāvakaṇṭhanāmakā. Te kira ekaṃ kāsāvakkhaṇḍaṃ hatthe vā gīvāya vā bandhitvā vicarissanti. Gharadvāraṃ pana tesaṃ puttabhariyākasivaṇijjādikammāni ca pākatikāneva bhavissanti. Tesu dussīlesu saṃghaṃ uddissa dānaṃ dassantīti ettha dussīlasaṃghanti na vuttaṃ. Saṃgho hi dussīlo nāma natthi. Dussīlā nāma pana upāsakā tesu dussīlesu saṃghaṃ uddissa demāti dānaṃ dassanti. Iti bhagavatā buddhappamukhe saṃghe dinnadakkhiṇāpi guṇasaṅkhāya asaṅkhyeyyāti vuttā. Kāsāvakaṇṭhasaṃghe dinnadakkhiṇāpi guṇasaṅkhāyeva asaṅkhyeyyāti vuttā. Saṃghagatā dakkhiṇā hi saṃghe cittīkāraṃ kātuṃ sakkontassa hoti, saṃghe pana cittīkāro dukkaro hoti.

Yo hi saṃghagataṃ dakkhiṇaṃ dassāmīti deyyadhammaṃ paṭiyādetvā vihāraṃ gantvā "bhante saṃghaṃ uddissa ekaṃ theraṃ dethā"ti vadati, atha saṃghato sāmaṇeraṃ labhitvā "sāmaṇero me laddho"ti aññathattaṃ āpajjati, tassa dakkhiṇā saṃghagatā na hoti. Mahātheraṃ labhitvā "mahāthero me laddho"ti somanassaṃ uppādentassāpi na hotiyeva. Yo pana sāmaṇeraṃ vā upasampannaṃ vā daharaṃ vā theraṃ vā bālaṃ vā paṇḍitaṃ vā yaṅkiñci saṃghato labhitvā nibbematiko hutvā saṃghassa demīti saṃghe cittīkāraṃ kātuṃ sakkoti, tassa dakkhiṇā saṃghagatā nāma hoti, parasamuddavāsino kira evaṃ karonti.

Tattha hi eko vihārasāmī kuṭumbiko "saṃghagataṃ dakkhiṇaṃ dassāmī"ti saṃghato uddisitvā ekaṃ bhikkhuṃ dethāti yāci, so ekaṃ dussīlabhikkhuṃ labhitvā nisinnaṭṭhānaṃ opuñjāpetvā āsanaṃ paññāpetvā upari vitānaṃ bandhitvā gandhadhūpapupphehi pūjitvā pāde dhovitvā telena makkhitvā buddhassa nipaccakāraṃ karonto viya saṃghe cittīkārena deyyadhammaṃ adāsi, so bhikkhu pacchābhattaṃ vihārajagganatthāya kudālakaṃ dethāti gharadvāraṃ āgato, upāsako nisinnova kudālaṃ pādena khipitvā "gaṇhā"ti adāsi. Tamenaṃ manussā āhaṃsu "tumhehi pātova etassa katasakkāro vattuṃ na sakkā, idāni upacāramattakampi natthi, Kiṃ nāmetan"ti. Upāsako "saṃghassa so ayyā cittīkāro, na etassā"ti āha. Kāsāvakaṇṭhasaṃghassa dinnadakkhiṇaṃ pana ko sodhetīti? sāriputtamoggallānādayo Asītimahātherā sodhentīti. Apica therā ciraparinibbutā, there ādiṃ katvā yāvajja dharamānā khīṇāsavā sodhentiyeva.

เล่มที่ ๑๔ มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์๓๓๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๒. ทักขิณาวิภังคสูตร”