[431] Tathābhūtassāti kusalacittasampayuttacetosukhasamaṅgībhūtassa. Pubbeva kho panassāti assa bhikkhuno vācākammantājīvā pubbasuddhikā nāma ādito paṭṭhāya parisuddhāva honti. Diṭṭhisaṅkappavāyāmasatisamādhisaṅkhātāni pana pañcaṅgāni sabbatthakakārāpakaṅgāni nāma. Evaṃ lokuttaramaggo aṭṭhaṅgiko vā sattaṅgiko vā hoti.

Vitaṇḍavādī pana "yā tathābhūtassa diṭṭhī"ti imameva suttappadesaṃ gahetvā "lokuttaramaggo pañcaṅgiko nāma natthī"ti vadati. So "evamassāyaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchatī"ti iminā antaravacaneneva paṭisedhitabbo. Uttari ca evaṃ saññāpetabbo:- so lokuttaramaggo pañcaṅgiko nāma natthi, imāni pana pañca sabbatthakakārāpakaṅgāni maggakkhaṇe virativasena pūrenti. "yā catūhi vacīduccaritehi ārati viratī"ti evaṃ vuttaviratīsu hi micchāvācaṃ pajahati, sammāvācaṃ bhāveti, evaṃ sammāvācaṃ bhāventassa imāni pañcaṅgāni na vinā, saheva viratiyā pūrenti. Sammākammantājīvesupi eseva nayo. Iti vacīkammādīni ādito paṭṭhāya parisuddhāneva vattanti. Imāni

Subhaddasuttepi cetaṃ vuttaṃ "yasmiṃ kho subhadda dhammavinaye ariyo aṭṭhaṅgiko maggo"ti. Aññesu ca anekesu suttasatesu aṭṭhaṅgikova maggo āgatoti.

[433] Cattāropi satipaṭṭhānāti maggasampayuttāva cattāro satipaṭṭhānā. Sammappadhānādīsupi eseva nayo. Yuganandhāti ekakkhaṇikayuganandhā. Ete hi aññasmiṃ khaṇe samāpatti, aññasmiṃ vipassanāti evaṃ nānākkhaṇikāpi honti, ariyamagge pana ekakkhaṇikā.