Etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati, paññāya vā adhimuccatīti ettha etarahi vā paññāya adhimuccati, āneñjaṃ vā samāpajjatīti etaṃ padaparivattanaṃ katvā attho veditabbo. Idaṃ hi vuttaṃ hoti:- tasmiṃ sampasāde sati etarahi vā paññāya adhimuccati, arahattaṃ sacchikarotīti attho. Taṃ anabhisambhuṇanto āneñjaṃ vā samāpajjati, athavā paññāya vā adhimuccatīti arahattamaggaṃ bhāveti, taṃ anabhisambhuṇanto āneñjaṃ vā samāpajjati. Arahattamaggampi bhāvetuṃ asakkonto etarahi catusaccaṃ vā sacchikaroti. Taṃ anabhisambhuṇanto āneñjaṃ vā samāpajjatīti.

@4 Ma. arahattassa vipassanāya ceva 5 cha.Ma. evaṃ

Tatrāyaṃ nayo:- idha bhikkhu tatiyajjhānaṃ pādakaṃ katvā catutthajjhānassa kasiṇaparikammaṃ karoti. Tassa nīvaraṇā vikkhambhenti, sati santiṭṭhati, upacārena cittaṃ samādhiyati. So rūpārūpaṃ pariggaṇhāti, paccayaṃ pariggaṇhāti, salakkhaṇārammaṇikavipassanaṃ vavatthapeti, tassa evaṃ hoti "upacārena me jhānaṃ visesabhāgiyaṃ bhaveyya, tiṭṭhatu visesabhāgiyatā, nibbedhabhāgiyataṃ karissāmī"ti vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ sacchikaroti. Ettakenassa kiccaṃ kataṃ nāma hoti. Arahattaṃ sacchikātuṃ asakkonto pana tato osakkitamānaso antarā na tiṭṭhati, catutthajjhānaṃ samāpajjatiyeva. Yathā kiṃ? yathā puriso "vanamahiṃsaṃ ghātessāmī"ti sattiṃ gahetvā anubandhanto sace taṃ ghāteti, sakalagāmavāsino ghosayati, asakkonto pana antarāmagge sasagodhādayo khuddakamige ghātetvā kājaṃ pūretvā etiyeva.