บทว่า กาลมกาสิ ความว่า เมื่ออุปัชฌาย์หลีกไป ภิกษุโกกาลิกได้ทำกาละแล้ว.

บทว่า ปทุมนิรยํ ความว่า ชื่อว่าปทุมนรกไม่มีเฉพาะแต่อย่างเดียว. ภิกษุโกกาลิกเกิดในที่หนึ่งในอวิจีมหานรกที่จะพึงหมกไหม้ โดยการคำนวณปทุมหนึ่ง (ปทุมนั้นเป็นสังขยาซึ่งมีจำนวนสูญ ๑๒๔ สูญ).

บทว่า วีสติขาริโก ได้แก่ ๔ แล่งชาวมคธเป็น ๑ แล่งในโกศลรัฐ. ๔ แล่งโดยแล่งนั้นเป็น ๑ อาฬหกะ. ๔ อาฬหกะเป็น ๑ โทณะ (ทะนาน). ๔ โทณะเป็น ๑ มานิกะ (เครื่องตวง). ๔ มานิกะเป็น ๑ ขาริ โดยขารินั้น เป็น ๒๐ ขาริกะ.

บทว่า ติลวาโห ได้แก่ เกวียนบรรทุกงาเมล็ดเล็กๆ ของชาวมคธ.

เล่มที่ ๑๕ สังยุตตนิกาย สคาถวรรค๑,๐๙๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ทุติยโกกาลิกสูตร”