ครั้งนั้นแล อาฬวกยักษ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ฯลฯ ท่านจงออกไปเถิด สมณะ

ในข้อนั้น มีอธิบายดังนี้ว่า

เพราะท่านไม่ได้รับอนุญาตเรา เข้าไปยังที่อยู่ของเราแล้ว ยังนั่งในท่ามกลางเรือนสนมเหมือนเจ้าของเรือน ข้อนี้คือการบริโภคสิ่งที่เขาไม่ได้ให้และการคลุกคลีกับหญิง ไม่ควรแก่สมณะ ฉะนั้น ถ้าท่านตั้งอยู่ในสมณธรรม ขอท่านจงออกไปเถิดสมณะ. ส่วนอาจารย์บางคนกล่าวว่า อนึ่ง อาฬวกยักษ์นี้แลกล่าวคำหยาบอื่นเหล่านั้นแล้ว จึงได้กล่าวคำนี้อย่างนี้.

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้ว่า เพราะอาฬวกยักษ์เป็นผู้กระด้าง ใครไม่อาจแนะนำด้วยความกระด้างตอบได้ เพราะว่า เขาเมื่อใครทำความกระด้างตอบ ก็กลับเป็นผู้กระด้างขึ้นกว่า เหมือนคนราดน้ำดีที่จมูกของสุนัขดุร้าย สุนัขนั้นพึงดุร้ายขึ้นโดยประมาณยิ่งฉะนั้น. ส่วนอาฬวกยักษ์อาจแนะนำได้ด้วยความอ่อนโยนดังนี้ ทรงรับคำเป็นที่รักของอาฬวกยักษ์นั้น ด้วยพระดำรัสเป็นที่รักว่า ดีละ ผู้มีอายุ แล้วจึงเสด็จออกไป. เพราะเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าก็เสด็จออกไป ด้วยพระดำรัสว่า ดีละ ผู้มีอายุ.

เล่มที่ ๑๕ สังยุตตนิกาย สคาถวรรค๑,๕๑๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๒. อาฬวกสูตร”