แม้พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงทำตามนั้น.
ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าไม่พึงทำตามปกติ จิตของยักษ์กระด้างจะกลับกระด้างขึ้นกว่า ไม่พึงเป็นภาชนะแห่งธรรมกถา. เพราะฉะนั้น บุตรน้อยย่อมปรารถนาสิ่งใด มารดาให้หรือกระทำสิ่งนั้นแล้ว จึงปลอบบุตรน้อยผู้ร้องไห้อยู่ ให้ยินยอมได้ชื่อฉันใด ยักษ์นั้นกล่าวสิ่งใด พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงทำสิ่งนั้น เพื่อปลอบให้ยักษ์ผู้ร้องไห้อยู่ด้วยการร้องไห้คือกิเลส ยินยอมฉันนั้น.
อนึ่ง แม่นมให้สิ่งของอย่างใดอย่างหนึ่งกอดจูบทารก ผู้ไม่ดื่มน้ำนมแล้วให้ดื่มฉันใด พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ฉันนั้น โอบรัดไว้ด้วยสรรหาถ้อยคำที่กล่าวแล้วแก่ยักษ์นั้น เพื่อให้ยักษ์ได้ดื่มน้ำนมคือโลกุตรธรรม จึงได้ทรงกระทำแล้ว. อนึ่ง บุรุษประสงค์จะบรรจุของอร่อย ๔ อย่างให้เต็มในน้ำเต้า ย่อมชำระภายในน้ำเต้านั้นให้สะอาดฉันใด พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประสงค์จะบรรจุของอร่อย ๔ อย่าง คือโลกุตรธรรมให้เต็มในจิตของยักษ์ฉันนั้น ได้ทรงกระทำการออกและการเข้าจนถึงสามครั้ง ก็เพื่อให้มละคือความโกรธภายในของยักษ์นั้นหมดจด.
ครั้งนั้น อาฬวกยักษ์ให้เกิดจิตลามกขึ้นว่า สมณะนี้ว่าง่าย เราสั่งว่าท่านจงออก ก็ออก. สั่งว่าท่านจงเข้าก็เข้า ถ้ากระไร เราให้สมณะนี้ลำบากตลอดคืนยังรุ่งอย่างนี้แล้ว พึงจับที่เท้าเหวี่ยงไปที่ฝั่งแม่น้ำคงคาดังนี้ จึงกล่าวครั้งที่ ๔ ว่า ท่านจงออก สมณะ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที