บทว่า ทีฆมทฺธานํ ได้แก่ ตลอดทางไกลตั้งแต่ถิ่นของท้าววสวัตดี จนถึงตำบลอุรุเวลาและตลอดกาลนาน กล่าวคือสมัยทรงบำเพ็ญทุกกรกิริยาตลอด ๖ ปี ก่อนตรัสรู้.

บทว่า วณฺณํ กตฺวา สุภาสุภํ ความว่า ท่านแปลงเพศทั้งดีและไม่ดีมีประการต่างๆ มายังสำนักเราหลายครั้ง.

ได้ยินว่า ขึ้นชื่อว่า เพศนั้นไม่มีดอก. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนั้นกับมาร ก็โดยเพศที่มารไม่เคยมายังสำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อประสงค์จะหลอกให้ทรงหวาดกลัว.

บทว่า อลนฺเต เตน ความว่า ดูก่อนมาร ท่านขวนขวายแสดงสิ่งที่น่ากลัวน่าจะพอกันที. จบอรรถกถานาคสูตรที่ ๒

เล่มที่ ๑๕ สังยุตตนิกาย สคาถวรรค๘๖๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. นาคสูตร”